महाधिवेशन महोत्सव बनोस्

नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको इतिहासमा नेपाली कांग्रेसको भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण, गौरवपूर्ण र दिशानिर्देशक रहँदै आएको छ। प्रजातन्त्रको स्थापना, पुनःस्थापना तथा संस्थागत सुदृढीकरणका विविध चरणहरूमा यस पार्टीले निर्वाह गरेको अग्रणी भूमिका इतिहासका स्वर्णिम अक्षरमा अंकित छ। निरंकुश शासन व्यवस्थाविरुद्धको संघर्षदेखि समावेशी लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापनासम्मको यात्रामा कांग्रेसले प्रदर्शन गरेको प्रतिबद्धता, त्याग र बलिदान आज पनि प्रेरणाको स्रोतका रूपमा स्थापित छन्। यिनै ऐतिहासिक विरासत, लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यता तथा जनआधारित राजनीतिक दृष्टिकोणलाई आत्मसात् गर्दै नेपाली कांग्रेस आफ्नो १५औं महाधिवेशनको पूर्वसन्ध्यामा उभिएको छ। यस्तो ऐतिहासिक क्षणलाई केवल आन्तरिक संगठनात्मक प्रक्रिया वा नेतृत्व चयनको औपचारिक कार्यक्रममा सीमित नराखी, यसलाई व्यापक राष्ट्रिय–राजनीतिक महाउत्सवका रूपमा रूपान्तरण गर्नु समयको माग हो। नेतृत्व चयन महाधिवेशनको एक महत्त्वपूर्ण पक्ष भए पनि यसको मूल उद्देश्य त्यसमा मात्र सीमित हुँदैन। यसको वास्तविक सार नीतिगत स्पष्टता, संगठनात्मक सुदृढीकरण र वैचारिक पुनर्जागरणमा निहित हुन्छ। यस सन्दर्भमा नेपाली कांग्रेसको १५औं महाधिवेशनले पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्रलाई अझ सुदृढ बनाउँदै निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता, जवाफदेहिता र उत्तरदायित्वलाई संस्थागत गर्ने अवसर प्रदान गर्न सक्छ। साथै, विभिन्न तहका नेता–कार्यकर्ताबिच खुला संवाद, विचार आदानप्रदान र सहमतिको संस्कृति विकास गर्दै संगठनलाई अझ एकीकृत, अनुशासित र जनमुखी बनाउने दिशामा यो महाधिवेशन निर्णायक बन्न सक्छ। नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशन प्रक्रियाअन्तर्गत विभिन्न तहका निर्वाचन तथा अधिवेशनहरूको कार्यतालिका निर्धारण गरिएको छ। २०८३ असोज ३ गतेबाट वडा अधिवेशन सुरु भई असोज १६ देखि १९ गतेसम्म केन्द्रीय महाधिवेशन सम्पन्न हुँदै छ। वर्तमान परिवेशमा नेपाली समाज तीव्र गतिमा परिवर्तनशील छ। सूचना–प्रविधिको विस्तार, विश्वव्यापीकरणको प्रभाव, युवापुस्ताको बढ्दो आकांक्षा, आर्थिक प्रतिस्पर्धा र रोजगारीका चुनौतीहरूले दलहरूसमक्ष नयाँ प्रश्नहरू खडा गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा नेपाली कांग्रेसले आफूलाई समयानुकूल पुनःपरिभाषित गर्नु अपरिहार्य भएको छ। संगठनात्मक संरचनाको पुनर्संरचना, कार्यपद्धतिको आधुनिकीकरण, नीति तथा कार्यक्रमहरूको अद्यावधिक र जनसम्पर्कको सुदृढीकरणमार्फत पार्टीले आफ्नो सान्दर्भिकता थप मजबुत बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ। महाधिवेशन यस व्यापक रूपान्तरण प्रक्रियाको सबैभन्दा उपयुक्त र निर्णायक मञ्च हो। युवाशक्तिको सार्थक सहभागिता महाधिवेशनको सफलताको प्रमुख आधार हो। नेपालजस्तो युवा जनसंख्या बहुल देशमा युवाहरूको आकांक्षा, ऊर्जा र सिर्जनशीलता राजनीतिक रूपान्तरणका महत्त्वपूर्ण साधन हुन् तर व्यवहारमा युवाहरूलाई नेतृत्व तहमा पुग्ने अवसर अझै सीमित देखिन्छ। त्यसैले महाधिवेशनमार्फत युवाहरूलाई नीति निर्माण, संगठन सञ्चालन तथा नेतृत्व तहमा सुनिश्चित प्रतिनिधित्व प्रदान गर्नुपर्छ। केवल नारामा सीमित नभई व्यवहारमा युवामैत्री संरचना र कार्यपद्धति विकास गर्न सके मात्र पार्टी दीर्घकालीन रूपमा गतिशील र सशक्त बन्न सक्छ। समावेशी लोकतन्त्रको मूल मर्मअनुसार महिलाहरू, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम तथा अन्य पछाडि पारिएका समुदायहरूको अर्थपूर्ण र प्रभावकारी सहभागिता सुनिश्चित गर्नु अत्यावश्यक छ। प्रतिनिधित्वको औपचारिकता पूरा गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, निर्णय प्रक्रियामा उनीहरूको वास्तविक सहभागिता र प्रभाव सुनिश्चित गरिनुपर्छ। यसले मात्र सामाजिक न्याय, समानता र समावेशिताका मूल्यहरूलाई व्यवहारमा उतार्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कांग्रेसले आफ्नो ऐतिहासिक भूमिकालाई निरन्तरता दिँदै समावेशीकरणको अभ्यासलाई अझ सुदृढ बनाउनुपर्नेछ। महाधिवेशनलाई प्रभावकारी, पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउन आधुनिक सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको उपयोग अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ। नेपाली कांग्रेसको १५औं महाधिवेशनमा डिजिटल सदस्यता व्यवस्थापन, अनलाइन दर्ता प्रणाली, इलेक्ट्रोनिक मतदानको सम्भावित प्रयोग, तथा वास्तविक समय सूचना प्रवाहका लागि डिजिटल प्लेटफर्महरूको प्रयोगले प्रक्रिया छरितो, विश्वसनीय र पारदर्शी बनाउन मद्दत पुर्‍याउँछ। त्यस्तै, डेटा व्यवस्थापन प्रणाली मार्फत प्रतिनिधि विवरण, मतदाता सूची, तथा निर्णय अभिलेखलाई व्यवस्थित रूपमा सुरक्षित राख्न सकिन्छ। सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियाको जिम्मेवार प्रयोगले महाधिवेशनका निर्णय, नीति र गतिविधिहरूलाई आम जनतासम्म प्रभावकारी रूपमा पुर्‍याउन सहयोग गर्छ। नीतिगत स्पष्टता र दूरदर्शिता महाधिवेशनको अर्को महत्त्वपूर्ण आयाम हो। देशको आर्थिक विकास, रोजगारी सिर्जना, औद्योगिकीकरण, कृषि आधुनिकीकरण, शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधार, डिजिटल रूपान्तरण, ऊर्जा सुरक्षा तथा पूर्वाधार विकास जस्ता विषयहरूमा स्पष्ट, कार्यान्वयनयोग्य र परिणाममुखी नीति आवश्यक छ। नेपालजस्तो विकासोन्मुख राष्ट्रमा नीतिगत स्थिरता र निरन्तरता अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ। सुशासन, पारदर्शिता र भ्रष्टाचार नियन्त्रण आजका प्रमुख राष्ट्रिय अजेन्डा हुन्। जनताले केवल नारा होइन, व्यवहारमा परिवर्तन देख्न चाहेका छन्। महाधिवेशन व्यवस्थापनको पक्ष पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। पारदर्शी, निष्पक्ष र विश्वसनीय निर्वाचन प्रक्रिया, समय व्यवस्थापन, प्रभावकारी समन्वय र अनुशासनको पालना महाधिवेशनको गरिमा बढाउने आधार हुन्। आधुनिक सूचना प्रविधिको प्रयोगमार्फत सदस्यता व्यवस्थापन, मतदान प्रणाली, सूचना प्रवाह तथा अभिलेखीकरणलाई सुदृढ बनाउन सकिन्छ। यसले प्रक्रियालाई छरितो, पारदर्शी र विश्वसनीय बनाउँछ, जसले पार्टीभित्रको विश्वास अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ। महाधिवेशनलाई जनस्तरसँग जोड्ने पहल पनि अपरिहार्य छ। पार्टीभित्र सीमित रहने कार्यक्रमभन्दा बाहिर आएर आम नागरिक, बौद्धिक वर्ग, पेसागत संगठन तथा नागरिक समाजसँग अन्तरक्रिया, संवाद र विचार–विमर्शका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न सकियो भने महाधिवेशनले वास्तविक महाउत्सवको स्वरूप ग्रहण गर्छ। यसले पार्टी र जनताबिचको दुरी घटाउँदै विश्वास र सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउँछ। नेपाली कांग्रेसको इतिहास त्याग, संघर्ष र आदर्शको उज्ज्वल गाथा हो। बिपी कोइराला, गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराईलगायतका अग्रज नेताहरूले स्थापित गरेका लोकतान्त्रिक मूल्य, समाजवादप्रतिको प्रतिबद्धता र जनतामुखी राजनीति आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छन्। ती आदर्शलाई आत्मसात् गर्दै समकालीन चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्ने क्षमता विकास गर्नु आजको आवश्यकता हो। महाधिवेशनले पुरानो पुस्ताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जाबिच सन्तुलित समन्वय कायम गर्ने अवसर प्रदान गर्छ। वर्तमान समयमा राष्ट्रले राजनीतिक स्थायित्व, आर्थिक समृद्धि र सुशासनको अपेक्षा गरिरहेको छ। जनताको विश्वास जित्न राजनीतिक दलहरूले आफ्ना कार्यशैली, प्राथमिकता र प्रतिबद्धतामा स्पष्टता देखाउनुपर्ने अवस्था छ। यस्तो अवस्थामा नेपाली कांग्रेसले आफ्नो भूमिकालाई अझ प्रभावकारी, उत्तरदायी र परिणाममुखी बनाउनुपर्ने चुनौती सामना गरिरहेको छ। १५औं महाधिवेशनले यस दिशामा स्पष्ट नीति, सक्षम नेतृत्व र कार्यान्वयनयोग्य मार्गचित्र प्रस्तुत गर्नुपर्नेछ। संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको संस्थागत सुदृढीकरण नेपालको वर्तमान राजनीतिक यात्राको आधारभूत आवश्यकता हो। यस सन्दर्भमा नेपाली कांग्रेसको १५औं महाधिवेशनले संघीयताको मर्मअनुसार राज्य संरचनालाई अझ प्रभावकारी, सन्तुलित र जनमुखी बनाउने स्पष्ट दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्नुपर्छ। संवैधानिक व्यवस्थाको पूर्ण र प्रभावकारी कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्नु केवल कानुनी दायित्व मात्र होइन, लोकतान्त्रिक प्रणालीप्रतिको राजनीतिक प्रतिबद्धता पनि हो। संघीय, प्रदेश र स्थानीय तहबीच अधिकार, स्रोत र जिम्मेवारीको स्पष्ट विभाजन तथा समन्वय कायम गर्दै शासन प्रणालीलाई जनताको नजिक पुर्याउनु आजको प्रमुख आवश्यकता हो। संघीयता कार्यान्वयनका क्रममा देखापरेका व्यावहारिक चुनौतीहरूलाई समाधान गर्न कांग्रेसले नीतिगत नेतृत्व लिन आवश्यक छ। स्थानीय तहको संस्थागत सुदृढीकरण, प्रशासनिक क्षमता अभिवृद्धि तथा सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउने दिशामा ठोस नीति आवश्यक हुन्छ। प्रदेश संरचनाको प्रभावकारिता बढाउँदै विकास, सुशासन र समन्वयलाई सुदृढ गर्नुपर्ने दायित्व पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। यी सबै आयामहरूमा स्पष्ट, व्यवहारिक र दीर्घकालीन दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्न सके मात्र नेपाली कांग्रेसले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई मजबुत बनाउँदै राष्ट्रको समग्र विकासमा अग्रणी भूमिका निर्वाह गर्न सक्छ। प्रकाशित: ८ आश्विन २०८३ १०:३० बिहीबार