Τα μαθηματικά του έρωτα: Τους κρυμμένους κανόνες της αγάπης ανακάλυψαν επιστήμονες

Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google Υπάρχει μαθηματική φόρμουλα για την αγάπη που αντέχει στον χρόνο; Ίσως ναι, σύμφωνα με επιστήμονες που μελετούν τις ερωτικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες, καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως ο τρόπος που τα συναισθήματα αλλάζουν στο πέρασμα του χρόνου ίσως ακολουθεί μοτίβα τα οποία θα μπορούσαν να παρουσιαστούν σε μοντέλα αξιοσημείωτης ακριβείας. Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του Science Daily, ο καθηγητής Λοράν Πούχο Μενουέτ και άλλοι ερευνητές ανά τον κόσμο αναπτύσσουν μαθηματικά μοντέλα που αντιμετωπίζουν τις ρομαντικές σχέσεις ως δυναμικά συστήματα- με άλλα λόγια, μελετούν το πώς εξελίσσονται τα συναισθήματα, πώς ανταποκρίνονται σε εξωτερικές πιέσεις και είτε ανακάμπτουν είτε υποχωρούν στο πέρασμα του χρόνου. Στο βιβλίο του «Love! Valour! Equations!», που συνδυάζει μαθηματικά, ψυχολογία, λογοτεχνία, σινεμά και καθημερινή ζωή, ο ίδιος γράφει πως «δεν υπάρχει μυστηριώδες ξόρκι ή μαγικό φίλτρο. Ως τώρα αυτό θα έπρεπε να το ξέρουμε. Έχει χαθεί οπότε κάθε ελπίδα; Σίγουρα όχι. Εδώ ακριβώς είναι που τα πάντα γίνονται ενδιαφέροντα». Η μαθηματική οδός για την κατανόηση των σχέσεων κάπου…απρόσμενα: Στους λαγούς! Κάποιες από τις ιδέες που εφαρμόζονται στα ζευγάρια είχαν αναπτυχθεί αρχικά για τη μελέτη των αλλαγών σε πληθυσμούς ζώων. Μαλθουσιανά μοντέλα και εξισώσεις για θηράματα- θηρευτές, για παράδειγμα, έχουν χρησιμοποιηθεί για να εξεταστεί η εξάπλωση των αυστραλιανών λαγών και οι μεταβαλλόμενοι πληθυσμοί άλλων ειδών, όπως οι καναδικοί λύγγες. Άλλη μια σημαντική ιδέα είναι το αποκαλούμενο Allee effect, που περιγράφει τι συμβαίνει όταν ένας πληθυσμός πέφτει κάτω από ένα κρίσιμο επίπεδο. Κάτω από αυτό η επιβίωση γίνεται ακόμα δυσκολότερη. Πάνω από αυτό, ο πληθυσμός έχει καλύτερες πιθανότητες να αυξηθεί και να μείνει σταθερός. Ερευνητές έχουν βρει μια παρόμοια έννοια ορίου η οποία μπορεί να είναι χρήσιμη όσον αφορά στις ρομαντικές σχέσεις. «Ακριβώς όπως μπορούμε να προβλέψουμε την ανάπτυξη πληθυσμού ή επαπειλούμενων ειδών, μπορούμε να φτιάξουμε μοντέλο της εξέλιξης των συναισθημάτων σε ένα ζευγάρι» εξηγεί ο Πούχο Μενουέτ. «Δεν προσπαθούμε να προβλέψουμε ποιον θα ερωτευτείς, προσπαθούμε να κατανοήσουμε γιατί κάποια ζευγάρια παραμένουν σταθερά παρά τα αναπόφευκτα σοκ της ζωής, ενώ άλλοι αργά απομακρύνονται». Το πλαίσιο βασίζεται σε μια μακρά ιστορία μαθηματικής έρευνας. Αυτό περιλαμβάνει τα μοντέλα πληθυσμού του Τόμας Μάλθους από τον 18ο αιώνα, τις εξισώσεις Lotka-Volterra (θήραμα- θηρευτής) που αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1920, και μεταγενέστερες προσπάθειες του ψυχολόγου Τζον Γκότμαν, του οικονομολόγου Χοσέ Μανουέλ Ρέι, του φυσικού Σέρτζιο Ρινάλντι και του μαθηματικού Στίβεν Στρόγκατς. Ο Γκότμαν, γνωστός και ως «Doctor Love», συνέβαλε στο να επιδειχθεί πως η συμπεριφορά στις σχέσεις θα μπορούσε να αναλυθεί μαθηματικά. Κωδικοποιώντας τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ζευγαριών και μετατρέποντάς τις σε γραφήματα, επιδείχθηκε πως μαθηματικά μοντέλα μπορούσαν να βοηθήσουν σε προγνώσεις για την εξέλιξη των σχέσεων. Advertisement Οι περισσότερες πρόσφατες προσεγγίσεις έχουν προσθέσει επιπλέον στρώματα πολυπλοκότητας. Ένα παράδειγμα είναι οι καθυστερημένες αντιδράσεις: Οι άνθρωποι δεν αντιδρούν πάντα άμεσα κατά τη διάρκεια διαφωνιών. Ο χρόνος που χρειάζεται κάποιος για να αντιδράσει ή να αναλογιστεί το πώς θα το κάνει μπορεί είτε να έχει καθησυχαστικό/ ηρεμιστικό ρόλο ή να επιδεινώσει την κατάσταση. Ο Πούχο Μενουέτ λέει πως μια κεντρική ιδέα παραμένει ακόμα και τώρα απλή: Η κάθε σχέση ίσως έχει ένα κρίσιμο όριο, που αντιπροσωπεύει το ελάχιστο επίπεδο αντοχής σχέσης που απαιτείται για να παραμείνει σταθερός ο δεμός. «Αν τα συναισθήματά σου πέσουν κάτω από αυτό το όριο και παραμείνουν εκεί, τα μαθηματικά προβλέπουν μια αναπόφευκτη κάθοδο προς τον χωρισμό» σημειώνει ο ίδιος. «Ωστόσο η κατανόηση αυτού του ορίου παρέχει στα ζευγάρια ένα ισχυρό εργαλείο: Μπορούν να αναγνωρίζουν ζώνες κινδύνου και να προβαίνουν σε διορθωτική δράση». Η ομάδα του επίσης δημιούργησε μοντέλα σχεδιασμένα για την αντιμετώπιση καθημερινών διαταραχών- στρες, καβγάδες και εξωτερικές πιέσεις. Το κυριότερο είναι όχι αν συμβαίνουν τέτοιες διαταραχές, μα το πόσο εύκολα ανακάμπτει από αυτές ένα ζευγάρι. «Το σημαντικό ερώτημα δεν είναι αν τα ζευγάρια μαλώνουν…είναι αν έχουν αρκετή αντοχή για να επιστρέψουν μετά στην ισορροπία». Advertisement Το μοντέλο υποδεικνύει τρεις μεγάλους παράγοντες που βοηθούν να διαπιστωθεί αν μια σχέση παραμένει σταθερή στο πέρασμα του χρόνου. Ο πρώτος είναι η αμοιβαία έλξη ανάμεσα στους συντρόφους, ο δεύτερος η σταδιακή αποδυνάμωση των συναισθημάτων που μπορεί να επέλθει σε βάθος χρόνου και ο τρίτος το πώς το κάθε άτομο ανταποκρίνεται στο άλλο. Μαζί αυτές οι δυνάμεις επηρεάζουν το πόσο ανθεκτική γίνεται η σχέση απέναντι στο στρες ή στη σύγκρουση. Ερευνητές εξετάζουν το κατά πόσο αυτά τα μοντέλα θα μπορούσαν να εξελιχθούν περαιτέρω. Ένα ενδεχόμενο είναι ο συνδυασμός παραδοσιακών μαθηματικών μοντέλων με ΑΙ για τη δημιουργία ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, που θα μπορούσε να εντοπίζει πότε μια σχέση οδεύει προς αστάθεια και να προειδοποιεί τα ζευγάρια να αλλάξουν στάση. «Σκεφτείτε το σαν ένα GPS για σχέσεις» προσθέτει σχετικά ο Πούχο Μενουέτ. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, τα μοντέλα αυτά έχουν περιορισμούς: Τα πιο πολλά έχουν αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό από μοτίβα που έχουν παρατηρηθεί σε σχέσεις στη Δύση, ενώ επίσης η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι απρόβλεπτη. Για αυτό τον λόγο, οι εξισώσεις είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να εντοπίζουν τάσεις αντί να προβλέπουν το μέλλον. Advertisement «Τα μαθηματικά μπορούν να φωτίζουν μοτίβα και να παρέχουν καθοδήγηση…μα εν τέλει η επιτυχία μιας σχέσεις εξαρτάται από δύο άτομα που θα επιλέγουν κάθε ημέρα να τρέφουν τη σύνδεσή τους. Οι εξισώσεις μπορούν να σου δείχνουν τον δρόμο, μα και πάλι πρέπει να τον βαδίσετε μαζί» καταλήγει ο Πούχο Μενουέτ.