Pokój Anny. Narodziny Maryi Dziewicy w sztuce

Ewangelie nie opowiadają o Narodzinach Maryi, jednak milczenie Pisma Świętego przez wieki wypełniały homilie, apokryfy, obrazy i poezja: od Protoewangelii Jakuba aż po aniołów powstrzymujących się od śpiewu w poezji Rilkego. Maria Milvia Morciano, Piotr Kowalczuk - Watykan Milczenie Ewangelii, głos apokryfów O narodzinach Maryi Ewangelie nie mówią nic. Milczenie to wypełnia przede wszystkim Protoewangelia Jakuba, grecki apokryf z II wieku, który wywarł ogromny wpływ na pobożność i sztukę. To właśnie tam pojawiają się postacie Joachima i Anny. Ich bezdzietność jest osobistym cierpieniem, ale także powodem wstydu w ówczesnym społeczeństwie. Joachim odchodzi na odludzie, Anna się modli. Z tej opowieści wyrosła niezwykle bogata tradycja. Święto Narodzenia Maryi, obchodzone najpierw na Wschodzie, szybko dotarło do Rzymu. Za pontyfikatu papieża Sergiusza I towarzyszyła mu uroczysta procesja. Narodzenie Najświętszej Maryi Panny stało się tematem homilii, hymnów, tekstów liturgicznych i medytacji. Na Zachodzie przez stulecia powracało także w kaznodziejstwie. Pamięć o narodzinach Maryam zachowuje również Koran. Giotto, Narodziny Maryi (fragment), z cyklu Historie Maryi, Padwa, Kaplica Scrovegnich (Vatican Media) Narodziny wyobrażone przez artystów Źródła są oszczędne, artyści natomiast nadają konkretny kształt temu, co pozostało niedopowiedziane. Anna leży na łóżku otoczona kobietami, które przynoszą jej jedzenie i napoje. Inne zajmują się noworodkiem. Pojawiają się dzbany, misy, koce, skrzynie i naczynia. Taka kompozycja znana jest w sztuce bizantyjskiej co najmniej od IX wieku. W kolejnych stuleciach scena wzbogacała się o nowe gesty, przedmioty i elementy architektury. W mozaice Pietra Cavalliniego w bazylice Santa Maria in Trastevere z końca XIII wieku bizantyjska uroczystość łączy się już z konkretami codziennego życia. Giotto w Kaplicy Scrovegnich skupia uwagę na prostocie i czułości gestów. Pietro Lorenzetti w Narodzeniu Maryi z 1342 roku rozbudowuje przestrzeń i pokazuje kilka równocześnie rozgrywających się scen. Nieco później Andrea di Bartolo jeszcze mocniej wprowadza elementy codzienności: służąca przynosi Annie pieczonego kurczaka. Andrea di Bartolo, Narodziny Maryi (fragment), Waszyngton, National Gallery of Art (Kolekcja Samuela H. Kressa). Pierwsza kąpiel Jednym z najtrwalszych motywów jest pierwsza kąpiel. Jedna kobieta podtrzymuje Maryję, druga przygotowuje wodę, czasem trzecia nalewa ją z dzbana. Zwyczajny gest opieki nad noworodkiem nabiera w sztuce szczególnej rangi i staje się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów przedstawień narodzin Maryi. Każda epoka opowiada po swojemu Wraz z upływem stuleci zmienia się sposób przedstawiania narodzin Maryi. Artyści przenoszą odległe wydarzenie w realia własnych czasów, dzięki czemu obrazy mówią nie tylko o wydarzeniu religijnym, ale również o kulturze i obyczajach kolejnych epok. W Narodzeniu Maryi Mistrza Osservanzy z pierwszej połowy XV wieku kobiece piękno, naturalny spokój i lekka radość nadają scenie niemal baśniowy charakter. Fra Carnevale w 1467 roku umieszcza wydarzenie w monumentalnej architekturze charakterystycznej dla Urbino, wykorzystując nowe możliwości perspektywy. U Ghirlandaia w Kaplicy Tornabuonich w Santa Maria Novella scena wypełnia się tkaninami, bogatymi sprzętami i elegancko ubranymi kobietami. Renesansowa Florencja przedstawia w ten sposób samą siebie i swoją kupiecką elitę. Z kolei czarno-biała kreska Dürera przenosi narodziny Maryi w realia północnej Europy. Dzieła te stają się więc również świadectwem kultury materialnej i obyczajów swoich czasów. Camillo Procaccini, Narodziny Najświętszej Maryi Panny, kościół Świętych Gerwazego i Protazego, Novate Milanese. Więcej dynamiki Od XVI wieku przedstawienia stają się coraz bardziej dynamiczne. Zmienia je gra światła i cienia, ruch postaci oraz coraz wyraźniejsza obecność sfery niebiańskiej. U Domenica Beccafumiego, w obrazie z lat 1540–1543, światło i cień nadają przestrzeni głębię. Później, w Narodzeniu Maryi Camilla Procacciniego z 1618 roku, szaty zdają się wirować wraz z postaciami. W XVIII wieku Corrado Giaquinto, w obrazie namalowanym dla katedry w Pizie, jeszcze bardziej dynamizuje kompozycję poprzez ruch postaci i tkanin oraz kontrast światła i cienia. Aniołowie, którzy nie śpiewają Wiele stuleci później Rainer Maria Rilke tworzy niezwykle plastyczny obraz za pomocą poezji. W wierszu Narodziny Maryi aniołowie wiedzą, że tej nocy rodzi się Matka Chrystusa, ale muszą powstrzymać się od śpiewu. Trwają zawieszeni nad domem Joachima, podczas gdy na dole panuje zwyczajny, codzienny rozgardiasz. Przed Betlejem, w rzeczywistości wyobrażonej przez artystów i opisanej przez apokryfy, rozpoczyna się historia prowadząca do historii wszystkich historii. Dziękujemy, że przeczytałaś/eś ten artykuł. Jeśli chcesz być na bieżąco zapraszamy do zapisania się na newsletter klikając tutaj..