Ticaret Bakanlığı 5 dev pazar yeriyle e-ticaret protokolü imzaladı

Beş dev pazar yeri, algoritma şeffaflığı, satıcı verileri ve reklam ayırımı konularında 6563 sayılı Kanun'un getirdiği yükümlülüklere erken uyum sağlayacak. Bakanlık denetim mekanizması kuruldu. Ankara — Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin en büyük beş e-ticaret platformu olan Hepsiburada, Trendyol, N11, PttAVM ve Pazarama ile "E-Ticaret Platformları İşbirliği Protokolü"nü imzaladı. Protokol, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a (ETDK) 2024 yılında eklenen 12/A maddesi çerçevesinde, platformların algoritma şeffaflığı, sıralama kriterleri, satıcı verilerine erişim ve reklam ayırımı gibi konulardaki yasal yükümlülüklere geçiş sürecini yönetmeyi amaçlıyor. Protokolün kapsamı ve zorunluluk takvimi Bakanlıktan yapılan resmi açıklamaya göre protokol, platformların yasal sürelerin ötesinde gönüllü ve erken uyum sağlayarak piyasa disiplini oluşturmasını hedefliyor. İmza törenine Bakan Ömer Bolat'ın da katıldığı belirtilirken, protokolün üç ana başlıkta yoğunlaştığı aktarıldı: Algoritma şeffaflığı: Platformlar, ürün/hizmet sıralamalarını belirleyen ana kriterleri (fiyat, performans, reklam durumu vb.) satıcılar ve tüketicilerle paylaşacak şeffaf raporlama yapısına kavuşacak. Platformlar, ürün/hizmet sıralamalarını belirleyen ana kriterleri (fiyat, performans, reklam durumu vb.) satıcılar ve tüketicilerle paylaşacak şeffaf raporlama yapısına kavuşacak. Veri hürriyeti ve taşınabilirliği: Satıcıların kendi performans verilerine, müşteri yorumlarına ve satış istatistiklerine makine okunabilir formatta (API) erişim sağlanacak; bu verilerin platform dışında kullanımına engel teşkil edecek teknik/kullanım şartları kaldırılacak. Satıcıların kendi performans verilerine, müşteri yorumlarına ve satış istatistiklerine makine okunabilir formatta (API) erişim sağlanacak; bu verilerin platform dışında kullanımına engel teşkil edecek teknik/kullanım şartları kaldırılacak. Reklam ayırımı ve adil rekabet: "Sponsorlu", "Reklam" etiketlerinin netleştirilmesi, kendi marka ürünlerin (private label) rakip satıcılarla eşit muamele görmesi ve platformun kendi hizmetlerini ön plana çıkaran manipülatif tasarım desenlerinin (dark patterns) engellenmesi. Denetim ve şikayet mekanizması nasıl işleyecek? Protokol çerçevesinde Bakanlık bünyesinde bir "Uyum İzleme Komitesi" kurulacak. Komite, platformların çeyreklik dönemlerde sunacağı uyum raporlarını inceleyecek, tespit edilen eksikliklerde düzeltme talimatı verecek. Tüketiciler ve satıcılar için Bakanlık web sitesinde ayrı bir "E-Ticaret Şikayet Portalı" devreye sokulacak; buradan gelen bildirimler 15 iş günü içinde değerlendirilecek. İhlal tespitinde ETDK'nın 15. maddesi uyarınca idari para cezası (2026 yılı alt sınırı ile 59.210 TL'den başlayan tutarlar) gündeme gelebilecek. Sektör ve satici ekosistemi ne kazanacak? TİM (Türkiye İhracatçılar Meclisi) ve TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) bağlı e-ticaret kurulları protokolü "olumlu bir ilk adım" olarak değerlendirirken, küçük ve orta ölçekli satıcı dernekleri (Örn: ETSİAD, TESİAD) protokolün "sadece kağıt üzerinde kalmaması" için sürekli denetim ve cezai yaptırımların işletilmesini talep etti. Uzmanlar, veri taşınabilirliği maddesinin uygulanması halinde satıcıların çok kanallı satış (omnichannel) stratejilerini kurmasının kolaylaşacağını, pazar gücünün tek platforma kilitlenmesinin (vendor lock-in) azalacağını öngörüyor. Bakanlık, protokolün kapsamının gelecekte diğer elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarına (ETBS) genişletilebileceğini, mevzuat uyum sürecinin 2025 sonuna kadar tamamlanması hedeflendiğini kaydetti.