NIEZNANA ZIELONA GÓRA: Atak na Polskę w oku grünberskiej prasy [Nieznana Zielona Góra]

W dniu 1 września 1939 r. Niemcy napadły na Polskę rozpoczynając największy konflikt zbrojny w historii Świata. Jakie były wówczas nastroje w Grünbergu? O tym w tym odcinku. Archiwalna prasa jest nieocenionym źródłem do badania dziejów miasta ukazując ówczesne życie. Z okazji kolejnej rocznicy wkroczenia wojsk Wehrmachtu w granice naszego kraju postanowiłem przyjrzeć się nastrojom w mieście opisywanym zaledwie w pierwszych dniach wojny. Mieszkańcy Grünbergu przekonywani byli przez ówczesną władze oraz prasę, że konflikt szybko się skończy i jest spowodowany 'odrzuceniem starań o przyjacielskim uregulowaniu stosunków tym samym odwołując się do zbrojnej przemocy wypędzając Niemców zamieszkałych w Polsce z ich domów'. Już pierwszego dnia w 'Grünberger Wochenblatt' wybrzmiewały nagłówki, że 'Gdańsk powrócił do Rzeszy'. Mając takie przeświadczenie ówcześni mieszkańcy zorganizowali wiec poparcia na dzisiejszym pl. Słowiańskim (dawniej Horst Wessel Platz). Zebrało się tam 6000 osób, którzy wysłuchali specjalnych przemówień poparcia wygłaszanych przez członków NSDAP. Prasa codziennie podawała nowe informacje z frontu działań wojennych, ale życie tak naprawdę toczyło się w normalnym tempie i można było znaleźć informacje z regionu o tym, że restauracje działają normalnie, sklepy oferują w dalszym ciągu pełny asortyment towarów, w teatrze będą nowe premiery albo komuś skradziono krowę. Sukcesy wojsk Wehrmachtu, aż kipiały z nagłówków. 4 września 1939 r. informowano o kolejnych zwycięstwach na 'wszystkich frontach'. Dzień później ukazał się artykuł informujący o tym, że 'Niemiecki Wehrmacht wyzwolił liczne wioski etnicznie niemieckie, a Grünberg przejmuje tymczasową administracje ośmiu gmin.' Zajęto wówczas blisko 30 km pasma zewnętrznego przy powiecie nie ponosząc żadnych strat. Mieszkańcy mogli się dowiedzieć z informacji specjalnego wysłannika 'Grünberger Wochenblatt', że były, to 'wyłącznie wsie, w których przeważają Niemcy, a radość wyzwolenia spod nadmiernego terroru (Polaków) jest nie do opisania'. Oczywiście nie omieszkano także umieścić informacji, że pierwszą wydawaną gazetą na tych terenach będzie właśnie 'Grünberger Wochenblatt'. Przy mieście i powiecie utworzono strefę przygraniczną, z której usuwano osoby 'niespójne poprzez zaostrzenie przepisów imigracyjnych i handlowych'. Jednak władze wiedziały, że wojna może mieć także działania odwetowe, co spowodowało ustawieniem na miejskich wzgórzach stanowiska obrony przeciwlotniczej, co oczywiście wykorzystano do celów propagandowych, jako 'uspokojenie mieszkańców'. Niemniej sukcesy zaczęły się przeplatać także z tragicznymi informacjami docierającymi z frontu. Już 4 września 1939 pod Krakowem zginął w walkach pierwszy grünberczyk – Alfred Menzel, który służył w 49 Batalionie Zapasowym mającym swoje koszary przy dzisiejszej ul. Urszuli. Kilku mieszkańców było także rannych w walkach pod Bzurą. Duch bojowy w narodzie był jednak silny, gdyż… …prasa informowała, że Polacy dokonywali mordów na niemieckich współobywatelach, a zamordowanych liczno w setkach. Było to oczywiście usprawiedliwianie agresji na Polskę i przygotowywanie społeczeństwa miasta na dalsze działania wojenne. Te w późniejszych latach obrały zupełnie inny obrót, także dla mieszkańców Grünbergu. Źródła: -opracowania i zbiory własne; -archiwalne numery 'Grünberger Wochenblatt' – różnych autorów; -'Historia Zielonej Góry. Dzieje miasta w XIX i XX wieku', Tom II, pod red. W. Strzyżewski, Zielona Góra 2012; -zbiory Archiwum Państwowego w Zielonej Górze Pierwsza strona 'Grünberger Wochenblatt' z 1 września 1939 r. Źródło 'Grünberger Wochenblatt' Plany działań wojskowych ukazujące się na bieżąco w pierwszych dniach działań wojennych w 'Grünberger Wochenblatt'. Źródło 'Grünberger Wochenblatt' Zdjęcie przedstawiające Gaulaitera przejmującego władzę nad włączonymi do powiatu Grunberg. Źródło: 'Grünberger Wochenblatt' Zdjęcie z zajętego Wolsztyna ukazane w 'Grünberger Wochenblatt'. Źródło: 'Grünberger Wochenblatt' Odbudowany zniszczony przez Polaków most na zajętych terenach w pobliżu Grünbergu (to propaganda). Źródło: 'Grünberger Wochenblatt' Zniszczony przez Polaków most na zajętych terenach w pobliżu Grünbergu (to propaganda). Źródło: 'Grünberger Wochenblatt' Codzienne życie mieszkańców w pierwszych dniach wojny ukazywane w 'Grünberger Wochenblatt'. Źródło: 'Grünberger Wochenblatt' Tekst i opracowanie: dr Grzegorz Biszczanik – historyk, regionalista, znawca dziejów Zielonej Góry Śledź nas