IAEA: «Ο αντιδραστήρας που βρέθηκε στη Συρία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων»

Ο υπό κατασκευή πυρηνικός αντιδραστήρας που ανακαλύφθηκε στη Συρία είχε σχεδόν ολοκληρωθεί και θα μπορούσε να χρησιμεύσει στην κατασκευή όπλων, υποστήριξε σήμερα (7.09.2026) ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι. «Ο αντιδραστήρας είχε σχεδόν ολοκληρωθεί. Το μόνο που απέμενε ήταν να φορτωθεί το καύσιμο» είπε ο Γκρόσι σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στη Βιέννη, όπου συνεδριάζει αυτήν την εβδομάδα το Συμβούλιο των Διοικητών του Οργανισμού. Πριν από λίγες ημέρες αυτή η υπηρεσία του ΟΗΕ αποκάλυψε ότι οι υποδομές που εντοπίστηκαν στο Ντέιρ Εζόρ και ανάγονταν στην περίοδο της διακυβέρνησης της Συρίας από τον Μπασάρ αλ Άσαντ ήταν συμβατές με εκείνες ενός πυρηνικού αντιδραστήρα. Αν και απέφυγε να δηλώσει ότι το πρόγραμμα αυτό είχε σαφώς στρατιωτικούς σκοπούς, ο Γκρόσι είπε ότι ήταν ξεκάθαρο ότι η τότε συριακή ηγεσία «δεν ήθελε να μάθει ο κόσμος τι έκαναν». «Γνωρίζουμε ότι, δεδομένων των τεχνικών χαρακτηριστικών αυτού του είδους του αντιδραστήρα, πρόκειται για έναν αντιδραστήρα πολύ αποτελεσματικό στην παραγωγή σχάσιμου υλικού που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή πυρηνικών όπλων», πρόσθεσε ωστόσο. Ο Γκρόσι δεν απέκλεισε την πιθανότητα οι συριακές αρχές να προκάλεσαν εκρήξεις ώστε να εμποδίσουν κάθε ενδεχόμενη έρευνα που θα εξακρίβωνε τι βρισκόταν εκεί. Οι εγκαταστάσεις αυτές, στο ανατολικό τμήμα της Συρίας, έκλεισαν πριν από 18 χρόνια. Το 2018 το Ισραήλ παραδέχτηκε ότι τις είχε βομβαρδίσει έντεκα χρόνια νωρίτερα, υποστηρίζοντας ότι στόχος του ήταν ένας υπό κατασκευή πυρηνικός αντιδραστήρας. Ο Γκρόσι χαιρέτισε τη συνεργασία και τη διαφάνεια που επιδεικνύουν οι σημερινές αρχές της Συρίας, κρίνοντας ότι είναι καθοριστικής σημασίας για τη χώρα αυτή να αναζωογονήσει την οικονομία της και να αποκαταστήσει τους πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς της με τη διεθνή κοινότητα. Εκτός από τον αντιδραστήρα, ο ΙΑΕΑ ανέφερε ότι βρήκε μια τοποθεσία παραγωγής πυρηνικών καυσίμων καθώς και 73 τόνους ουρανίου – οι 55 τόνοι ήταν σε μορφή ράβδων καυσίμου και οι υπόλοιποι ήταν απόβλητα. Ο Γκρόσι είπε ότι επαφίεται στο Συμβούλιο του ΙΑΕΑ να αποφασίσει ποια θα είναι τα επόμενα βήματα, σημειώνοντας ότι δεν έχει λάβει επί του παρόντος εντολή να ερευνήσει μια ενδεχόμενη σύνδεση της υπόθεσης αυτής με τη Βόρεια Κορέα. Ο ΙΑΕΑ θα συνεχίσει σε κάθε περίπτωση να συνεργάζεται με τη Δαμασκό για να εγγυηθεί την ασφάλεια του πυρηνικού υλικού, κατέληξε. Παράλληλα, ο Γκρόσι δήλωσε ότι η «καλύτερη οδός» για το Ιράν είναι η επανέναρξη του διαλόγου με τον Οργανισμό, καθώς ένα σχέδιο ψηφίσματος που περιήλθε σε γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου προτείνει την παραπομπή του θέματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Η καλύτερη και ταχύτερη οδός για ένα θετικό αποτέλεσμα είναι το Ιράν να ξεκινήσει διάλογο μαζί μας», δήλωσε ο Γκρόσι στη συνέντευξη Τύπου. Παρά τα επανειλημμένα αιτήματα, ο εποπτικός φορέας πυρηνικής ασφάλειας του ΟΗΕ δεν έχει πρόσβαση στις μεγάλες ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, το Νατάνζ και το Ισφαχάν μετά τον 12ήμερο πόλεμο που ξεκίνησε το Ισραήλ, και στον οποίο αργότερα ενεπλάκησαν οι ΗΠΑ, τον Ιούνιο του 2025, με τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα να είχαν στόχο αυτές τις τοποθεσίες. Από την έναρξη του πολέμου με τα ισραηλινο-αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, έχουν επίσης στοχοποιηθεί πυρηνικές εγκαταστάσεις. Οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία έχουν παρουσιάσει ψήφισμα με το οποίο ζητούν την παραπομπή του Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ επειδή δεν τηρεί τις δεσμεύσεις του που απορρέουν από την πυρηνική διακήρυξη. Το σχέδιο ψηφίσματος, που περιήλθε σε γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου, ζητά από τον Γκρόσι να «υποβάλει αυτό το ψήφισμα σε όλα τα μέλη του Οργανισμού, καθώς και στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών». Όταν ρωτήθηκε για την αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης, ο Γκρόσι τόνισε ότι «η συνεργασία του με το Ιράν συνεχίζεται, ανεξάρτητα από το ψήφισμα». «Εάν το Ιράν συμφωνήσει να ξεκινήσει σοβαρό διάλογο μαζί μας και μας παραχωρήσει πρόσβαση… μπορώ να σας εγγυηθώ ότι αυτό θα έχει πολύ, πολύ θετικά αποτελέσματα», δήλωσε. Πριν από τα πλήγματα του Ιουνίου 2025, ο ΔΟΑΕ είχε υπολογίσει ότι τα συνολικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν σε ποσοστό 60% –επίπεδο κοντά στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου — ανέρχονταν σε 440,9 κιλά, αυξημένα κατά 32,3 κιλά σε σχέση με τη 17η Μαΐου του ίδιου έτους. Μεγάλη αβεβαιότητα περιβάλλει την τύχη των αποθεμάτων αυτών, τα οποία είδαν για τελευταία φορά στις 10 Ιουνίου 2025 οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ. Το Ιράν ανέστειλε τότε τη συνεργασία του με την υπηρεσία του ΟΗΕ μετά τους πρώτους ισραηλινούς και αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά των στρατηγικών εγκαταστάσεών του. Σε δήλωση που δημοσιεύθηκε πριν από τη σημερινή συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, ο Γκρόσι εξέφρασε την απογοήτευσή του για την απουσία έκτοτε σημαντικής αλληλεπίδρασης μεταξύ του ΔΟΑΕ και του Ιράν. «Αυτά τα ζητήματα δεν θα εξαφανιστούν μέχρι να τα αντιμετωπίσουμε, μέχρι να έχουμε την απαραίτητη πρόσβαση, μέχρι να μπορέσουμε να επιστρέψουμε», πρόσθεσε. Η ιρανική αποστολή στον ΟΗΕ χαρακτήρισε το σχέδιο ψηφίσματος ως «άλλη μια απεγνωσμένη ενέργεια» που «δεν προσφέρει κανένα όφελος». Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ, AFP