تحول دانش‌بنیان در صنعت سنگ؛ همکاری استراتژیک قطب سنگ ایران و دانشگاه آزاد اسلامی

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر با بیان اینکه شهرستان خمینی‌شهر به‌عنوان قطب صنعت سنگ کشور شناخته می‌شود و کارخانه‌های متعددی در زمینه فرآوری سنگ در آن فعال هستند، گفت: در این مسیر، چند اقدام کلیدی صورت گرفت؛ نخست اینکه موافقت اصولی برای تأسیس «مرکز تحقیقات سنگ» اخذ شد که اکنون چند سال است فعالیت خود را آغاز کرده و در ارزیابی سال جاری، موفق به کسب رتبه سطح یک مراکز تحقیقاتی شده است. خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ در چارچوب سند تحول و تعالی دانشگاه آزاد اسلامی و درراستای تحقق بنیاد «دانشگاه حل مسئله»، واحد خمینی‌شهر در استان اصفهان به مثابه یکی از حلقه‌های استراتژیک، برنامه‌ها و فعالیت‌های تحول‌ساز را در عرصه شناخت ظرفیت‌های اقتصادی، صنعتی و فناوری شهرستان و تبدیل آنها به بستر‌های تولید ثروت، حل چالش‌های بومی و توسعه دانش‌بنیان در دستورکار خود قرار داده است. از تأسیس کارگاه تولید قطعات صنعتی با تجهیزات سی‌ان‌سی و خدمت به صنایع پیرامونی تا ورود اساتید علوم انسانی به میدان آسیب‌های اجتماعی شهرستان خمینی‌شهر، از نگارش اطلس فرهنگی شهرستان به دستور شورای فرهنگی و به اعتماد امام جمعه تا برعهده گرفتن متولی‌گری مسابقات مهارتی مدارس و صنایع استان اصفهان و برنامه‌ریزی برای برگزاری دومین دوره مسابقات مهارتی طراحی و دوخت با محوریت لباس ایرانی‌اسلامی؛ مجموعه‌ای از اقدامات که تصویری جامع از دانشگاهی می‌سازد که دیگر صرفاً حامل دانش نیست، بلکه شریک راهبردی شهرستان خمینی‌شهر در حل مسائل است. خبرنگار آنا درراستای پیشبرد پروژه‌های خبری و پژوهشی پیرامون نقش‌آفرینی مراکز علمی در توسعه پایدار، سلسله گفت‌و‌گو‌هایی با عنوان «هاب‌های فناوری دانشگاه آزاد؛ از کانون‌های آموزش تا موتور‌های محرک اقتصاد منطقه‌ای» را در قالب پرونده خبری با مدیریت واحد‌های دانشگاهی در استان‌های مختلف پیش می‌برد و هدف از این بررسی، واکاوی نقش «هاب‌های فناوری» و مراکز نوآوری در حل مسائل اقتصادی و صنعتی شهرستان‌ها و همچنین میزان هم‌افزایی میان دانشگاه، صنعت و دولت است. در این شماره سراغ دکتر علی حیدری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان واحد خمینی‌شهر رفتیم و جایگاه هاب‌های فناوری در این دانشگاه را در حل مسئله و چشم‌انداز استانی مورد بررسی قرار دادیم، گفت‌وگویی که در آن، چگونگی ورود این دانشگاه به چالش‌های کلیدی صنعت سنگ، انرژی و فولاد استان اصفهان و همچنین تجربه موفق راه‌اندازی نخستین کارخانه نوآوری متصل به صنعت فولاد کشور تشریح شد. اما دایره نقش‌آفرینی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر، صرفاً در محدوده رشته‌های فنی و مهندسی محدود نمی‌شود؛ این واحد دانشگاهی با اتکا به پیشینه‌ای چند دهه در آموزش مهندسی، وجود رشته‌های متنوع علوم انسانی از جمله روانشناسی، مشاوره، مددکاری اجتماعی، اقتصاد، مدیریت و حسابداری، و نیز ظرفیت‌های آموزشی و هنری در حوزه‌های پرستاری، مهندسی پزشکی و طراحی و دوخت، نشان داده که الگوی «دانشگاه حل مسئله» می‌تواند در تمامی ابعاد زندگی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی یک شهرستان تجلی یابد. شهرستان خمینی‌شهر که به قطب صنعت سنگ کشور معروف و به‌واسطه حضور شهرک‌های صنعتی بزرگ، از جایگاه استراتژیک در اقتصاد منطقه‌ای برخوردار است، بستر ایده‌آل برای آزمون عملی الگوی «دانشگاه - صنعت - جامعه» به شمار می‌رود. خبرنگار آنا در گفت‌وگوی پیش رو به بررسی ابعاد مختلف این پروژه تحولی و چگونگی نقش‌بازی دانشگاه در حل مسائل روز شهرستان خمینی‌شهر، استان اصفهان و زمره‌های صنعتی کلیدی پرداخت. در این گفت‌و‌گو، محور گفت‌و‌گو حول هواپیمای فناوری، رویکرد حل مسئله و ظرفیت‌های صنعتی چون صنعت سنگ، انرژی، فولاد و خودرو مورد بحث و تحلیل قرار گرفت. آنچه در ادامه می‌آید، گفت‌و گوی تفصیلی آنا با دکتر حیدری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر است. استراتژی «دانشگاه حل مسئله»؛ نگاهی به تحول صنعتی و اجتماعی واحد خمینی‌شهر آنا: با توجه به ظرفیت‌های اقتصادی و فناوری شهرستان خمینی‌شهر و در چارچوب رویکرد «دانشگاه حل مسئله»، می‌خواستم نظر شما را درباره این نکته بدانم که مراکز رشد و هاب‌های فناوری مستقر در دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر تا چه اندازه توانسته‌اند به حل مسائل در سطح شهرستان خمینی‌شهر و به شکل کلان در سطح استان اصفهان کمک کنند؟ حیدری: برای پاسخ به این پرسش، باید بر یک نکته محوری تأکید کنم که یکی از ظرفیت‌های راهبردی شهرستان خمینی‌شهر، «صنعت سنگ» است. شهرستان خمینی‌شهر به‌عنوان قطب صنعت سنگ کشور شناخته می‌شود و کارخانه‌های متعددی در زمینه فرآوری سنگ در آن فعال هستند. علاوه بر این، معادن متعددی در این منطقه وجود دارد و بخش عمده‌ای از فعالیت‌های اقتصادی مردم نیز در حوزه صنعت سنگ متمرکز است. درراستای تحقق سیاست کلان دانشگاه آزاد اسلامی مبنی بر تبدیل‌شدن به «دانشگاه حل مسئله»، ما به‌طور جدی بر صنعت سنگ تمرکز کردیم. در این مسیر، چند اقدام کلیدی صورت گرفت؛ نخست اینکه موافقت اصولی برای تأسیس «مرکز تحقیقات سنگ» اخذ شد که اکنون چند سال است فعالیت خود را آغاز کرده و در ارزیابی سال جاری، موفق به کسب رتبه سطح یک مراکز تحقیقاتی شده است. آنا: درراستای فعال‌سازی مرکز تحقیقات سنگ، چه اقدامات مشخص و علمی درراستای حل چالش‌های صنعت سنگ شهرستان انجام شده است؟ حیدری: در این مرکز تحقیقاتی، پروژه‌هایی با محور حل چالش‌های صنعت سنگ تعریف شده است. ما موضوعات کلیدی و چالش‌های علمی موجود در این صنعت را که نیازمند مداخله علمی استادان دانشگاه بود، احصاء کردیم. در همین راستا، سه همایش ملی با هدف ایجاد پل ارتباطی میان صنعتگران و استادان متخصص، به‌‌خصوص اعضای هیئت علمی رشته‌های فنی و مهندسی که می‌توانند در ارتقای فرآیندهای فرآوری سنگ مساعدت کنند، برگزار شد. خروجی این تعامل و همایش‌ها بسیار ارزشمند بود؛ به‌طوری که هم‌اکنون سه شرکت فناور در مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر مستقر شده‌اند که به‌صورت تخصصی در صنعت سنگ فعالیت می‌کنند. همچنین، رشته تحصیلی اختصاصی «سنگ» را نیز در واحد خمینی‌شهر راه‌اندازی کردیم تا بتوانیم دانشجویان متخصص این حوزه را تربیت کنیم. ورود دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر به حوزه صنعت سنگ، مصداق عینی و عملیاتی الگوی «دانشگاه حل مسئله» است. آنا: از صنعت سنگ به‌عنوان یک محور اصلی سخن گفتید. با توجه به موقعیت استراتژیک خمینی‌شهر، به نظر شما این جایگاه چه نقشی در فعال‌سازی سایر صنایع و فعالیت‌های فناورانه داشته است؟ حیدری: برای پاسخ به پرسش شما باید ابتدا به حوزه «انرژی» اشاره کنم. با توجه به موقعیت جغرافیایی خمینی‌شهر و مجاورت با شهرک‌های صنعتی بزرگ و صنایع عظیم، ضرورت نقش‌آفرینی تخصصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر بیش از پیش احساس می‌شد. با تکیه بر توان علمی اعضای هیئت علمی در حوزه سیستم‌های انرژی و ممیزی انرژی و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت دانشجویان مقطع دکتری در این رشته، اقدام به تأسیس «مرکز تحقیقات انرژی» کردیم. مرکز تحقیقاتی انرژی، خدمات ممیزی انرژی و راهکارهای کاهش مصرف را به صنایع و کارخانه‌های متقاضی ارائه می‌دهد و تحقیقات ارزنده‌ای نیز در این زمینه به انجام رسیده است. این اقدام را می‌توان دومین مبادرت صنعتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر دانست که در چارچوب رویکرد «حل مسئله» تعریف و اجرایی شده است. آنا: با توجه به اینکه استان اصفهان به‌خصوص با حضور فولاد مبارکه و ذوب‌آهن به‌عنوان یکی از قطب‌های پیشرو صنعت فولاد کشور محسوب می‌شود، ظرفیت دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر برای ورود به این زمره چگونه است؟ حیدری: بله، بی‌تردید استان اصفهان با وجود شرکت‌های بزرگی همچون فولاد مبارکه و ذوب‌آهن جایگاهی پیشرو در صنعت فولاد کشور دارد. در این راستا، رشته‌های فنی و مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر به‌‌خصوص گرایش‌های مکانیک و برق، ظرفیت بالایی برای همکاری و فعالیت در این صنعت دارند. ما از حضور استادان برجسته و مجربی در این حوزه بهره‌مند هستیم؛ ازجمله خود بنده که در صنعت فولاد فعالیت دارم. براین اساس، موفق شدیم نخستین کارخانه نوآوری مرتبط با صنعت فولاد را در دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر راه‌اندازی کنیم. به یاد دارم که شهید دکتر طهرانچی از این کارخانه نوآوری بازدید داشتند و این کارخانه با هدف مواجهه با چالش‌های آتی صنعت فولاد، خطوط نیمه‌صنعتی را راه‌اندازی کرده است؛ چالش‌هایی که پیش‌بینی می‌شود صنعت فولاد در ۱۵ تا ۲۰ سال آینده با آن‌ها به‌طور جدی روبرو شود. در حال حاضر، ۶ شرکت دانش‌بنیان در این کارخانه مستقر هستند و هریک به صورت تخصصی بر روی یکی از این چالش‌های آینده‌نگرانه کار می‌کنند. فرآیند محصول‌سازی در جریان است و خطوط نیمه‌صنعتی که قادر به حل این چالش‌ها باشند، در دست توسعه و اجرا هستند. آنا: به سه محور کلیدی صنعت سنگ، انرژی و فولاد اشاره کردید. صنعت خودرو نیز یکی دیگر از ظرفیت‌های دیرینه دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر محسوب می‌شود. لطفاً وضعیت این حوزه را تشریح و اقدامات دانشگاه در این راستا را بیان کنید. حیدری: در حوزه مکانیک خودرو، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر از دیرباز دارای سابقه و توانمندی‌های قابل توجهی بوده است. ما از حضور استادان مجرب در رشته مکانیک خودرو و همچنین تجهیزات تخصصی لازم بهره‌مند هستیم. به‌عنوان نمونه، دوره‌های آموزشی تخصصی پرسنل شرکت ایساکو، پیش از دوران همه‌گیری کرونا، به‌صورت حضوری در دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر برگزار می‌شد. استادان دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر در حوزه صنعت خودرو نیز پروژه‌های موثری را به سرانجام رسانده‌اند؛ به‌‌خصوص همکاری‌های ثمربخشی با «کرمان موتور» در زمینه توسعه و ارتقاء فناوری صورت گرفته است. از پرستاری تا مکاترونیک؛ تلاقی رشته‌های دانشگاه آزاد خمینی‌شهر در میدان مهندسی پزشکی آنا: با توجه به وجود رشته‌های تخصصی همچون پرستاری، برق، مکانیک و مهندسی پزشکی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر، دانشگاه چه اقدامات مؤثری در حوزه مهندسی پزشکی و تجهیزات پزشکی انجام داده است؟ حیدری: در حوزه مهندسی پزشکی، اقدامات قابل توجهی صورت گرفته و دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر با بهره‌گیری از رشته‌های فعال پرستاری، برق، مهندسی پزشکی و همچنین حضور اعضای هیئت علمی رشته مکانیک با تمرکز بر حوزه مکاترونیک، توانسته بستری مناسب برای فعالیت‌های تخصصی فراهم آورد. در نتیجه این تلاقی ظرفیت‌های چندرشته‌ای، شرکت‌های فناور و ایده‌پرداز متعددی در مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر در حوزه مهندسی پزشکی شکل گرفته‌اند که نشان‌دهنده ظرفیت راهبردی این دانشگاه در این عرصه است. آنا: ظرفیت برجسته دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر در حوزه تولید صنعتی، با اتکاء به پیشینه طولانی در رشته مکانیک و تجهیزات آزمایشگاهی موجود، چگونه به یک بستر تولیدی واقعی برای صنعت تبدیل شده است؟ حیدری: با توجه به قدمت دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی، از دیرباز تجهیزات مناسبی در این دانشگاه موجود بوده است. اینجانب در سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶، زمانی که مدیر گروه رشته مکانیک دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر بودم، شاهد وجود تجهیزات قابل توجهی در این دانشگاه بودم. بر همین اساس، اقدام به تأسیس یک کارگاه تولیدی تخصصی برای ساخت قطعات صنعتی کردیم و این کارگاه با بهره‌گیری از امکانات پیشرفته‌ای نظیر دستگاه‌های CNC فلز، ماشین‌های تراش و فرز و سایر دستگاه‌های تولیدی در اختیار این دانشگاه راه‌اندازی شد. در این راستا، فضای تولیدی را از فضای آزمایشگاه آموزشی دانشگاه تفکیک کردیم و فضای آموزشی کماکان به کار خود ادامه داد، اما بخش تولیدی با کالیبراسیون و استانداردسازی دستگاه‌ها و ایجاد تلرانس‌های لازم برای تولید قطعات صنعتی، به یک فرآیند تولیدی فعال تبدیل شد. در حال حاضر، این بخش صنعتی و قطعات نیازهای تولیدی صنایع پیرامونی شهرستان خمینی‌شهر را تأمین می‌کند. شرکت‌های دانش‌بنیان که با حضور استادان دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر و تحت نظارت مرکز رشد این دانشگاه فعالیت می‌کنند، در همین حوزه تولیدی مستقر شده‌اند. این شرکت‌ها در چارچوب فرآیندهای تولیدی موجود، اقدام به تأمین و تولید قطعات مورد نیاز صنایع مختلف در منطقه می‌کنند. آنا: برسیم به رشته‌های علوم انسانی. با وجود رشته‌های علوم انسانی چگونه درراستای حل مسائل اجتماعی شهرستان خمینی‌شهر به کار گرفته شده است؟ حیدری: در کنار مباحث فنی و مهندسی، رشته‌های علوم انسانی دانشگاه شامل روانشناسی، مشاوره، مددکاری اجتماعی، اقتصاد، مدیریت و حسابداری نیز نقش مؤثری ایفا می‌کنند. در این راستا، با شهرستان خمینی‌شهر درخصوص تعامل بر موضوع آسیب‌های اجتماعی همکاری آغاز شده و استادان ما با ورود به این حوزه، در زمینه‌های مددکاری اجتماعی، مشاوره و روانشناسی، به یاری شهرستان شتافته‌اند؛ به‌‌خصوص در ۶ ماه پس از شهادت آیت‌الله رئیسی، حضور استادان روانشناسی، مشاوره، مددکاری اجتماعی و همچنین حقوقدانان ما در موکب‌های دانشگاه بسیار چشمگیر بود. این استادان به‌صورت دوره‌ای، هر دو یا سه هفته یک‌بار در موکب دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر حاضر شده و خدمات روانشناختی ارزشمند و اثربخشی را به شهروندان ارائه کردند. مثال دیگری می‌زنم؛ در حوزه فرهنگی نیز اقدام قابل توجهی صورت گرفته؛ به‌عنوان مثال «تدوین اطلس فرهنگی شهرستان خمینی‌شهر» براساس دستور امام جمعه شهرستان خمینی‌شهر و با تأسیس شورای فرهنگی این شهرستان، نگارش به دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر واگذار شد. این اقدام، رویدادی بسیار مهم تلقی می‌شود، چرا که نشان‌دهنده اعتماد عمیق مسئولان شهرستان خمینی‌شهر به دانشگاه آزاد اسلامی و واگذاری پروژه‌ای در این مقیاس به این نهاد علمی است. در حوزه‌های ورزشی و برگزاری مسابقات نیز اقدامات مؤثری صورت گرفته و در حال حاضر، ما در بخش مدارس سما و صنایع، متولی برگزاری مسابقات مهارتی شده‌ایم. به عنوان مثال، مسابقات مهارتی مکانیک خودرو را برای کل استان اصفهان با محور شهرستان خمینی‌شهر و دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر و با مشارکت مدارس سما برگزار کردیم که این رویداد با موفقیت چشمگیری همراه بود. خوشبختانه، دومین مسابقه مهارتی که در دست برنامه‌ریزی داریم، مسابقات مهارتی طراحی و دوخت با محور ایده لباس‌های ایرانی-اسلامی است. در این رویداد، دانشجویان رشته طراحی و دوخت دانشگاه و همچنین دانش‌آموزان هنرستان‌های طراحی و دوخت، فرصت خواهند داشت تا ایده‌های خود را برای طراحی لباس‌های پوشش مناسب برای آقایان و خانم‌ها، با رعایت فرهنگ و موازین ایرانی - اسلامی ارائه کنند و این رویداد در آینده نزدیک برگزار خواهد شد. آنا: لطفاً آماری از تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان و واحدهای فناور مستقر در مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر ارائه کنید و بفرمایید که در حال حاضر، چه تعداد از استادان، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان در این شرکت‌ها مشغول به فعالیت هستند؟ حیدری: دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر افتخار دارد که میزبان بیش از ۴۰ شرکت فناور در مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر باشد. این شرکت‌ها، موتور محرکه نوآوری و تجاری‌سازی فناوری در منطقه محسوب می‌شوند و در حال حاضر ۳۲۰ استاد، دانشجو و فارغ‌التحصیل برجسته دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر در قالب تیم‌های تخصصی در این شرکت‌ها مشغول به فعالیت و پژوهش‌های کاربردی هستند که این آمار، نشان‌دهنده پویایی و ظرفیت بالای اشتغال‌زایی این دانشگاه است. آنا: با توجه به فعالیت چشمگیر شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، آیا در حوزه دستاوردها و محصولات فناورانه به‌خصوص محصولاتی که جنبه ملی داشته باشند، موفق به کسب توفیقات قابل توجهی شده‌اید؟ حیدری: بله، شرکت‌های مستقر در مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر همواره در حال نوآوری و تولید محصولات فناورانه هستند. هریک از این شرکت‌ها، دارای چندین محصول فناورانه هستند که قابلیت طرح و پیاده‌سازی در مقیاس ملی را دارند و ما توانسته‌ایم در حوزه‌های مختلف، دستاوردهای ارزشمندی را در سطح ملی به ثبت برسانیم. امروز ارزیابان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی‌شهر بازدید داشتند. این بازدید، تأییدیه‌ای بر تلاش‌های شبانه‌روزی همکاران ما در مرکز رشد و شرکت‌های فناور بود. انتهای پیام/