Vella-In omagi a Toni Halter

Vella-In omagi a Toni Halter
View on original source
Category: Entertainment
Share
Archive
Like
Per questa occasiun ha il redactur dal Tschespet scrit in omagi al scriptur che ha scrit «ovras litteraras che irradieschan lunsch sur ils cunfins sursilvan ora.» Toni Halter (1914 – 1986) è stà ina da las pli renumadas persunalitads da la Val Lumnezia e sias ovras litteraras irradieschan lunsch sur ils cunfins sursilvan ora. Differentas da quellas s èn vegnidas translatadas en plirs lungatgs. Toni Halter è – ensemen cun Gion Deplazes, Theo Candinas, Vic Hendry ed Ursicin G. G. Derungs – in represchentant da quest illuster quintet litterar che ha dà furma a la litteratura sursilvana da la segunda mesadad dal 20avel tschientaner. Avant che surdar il patrimoni litterar da Toni Halter a l'Archiv da litteratura a Berna avain nus sfrutà ses artadi che cumpiglia 40 scatlas d'archiv e 15 ordinaturs. Quella dimensiun reflectescha ses vast operar litterar e cultural, ma era ses grond engaschament politic ed economic. Sco sulet scriptur da sia generaziun ha el mantegnì ses domicil en la patria nativa e mess a disposiziun generusamain sias forzas a favur da la generalitad, saja quai sco dirigent ed organist, president communal e deputà e bler auter. E quai sper la professiun dal paun sco scolast e per ina paja minimala u per in «Dieus paghi». Sfruttond ses patrimoni hai dà trais scuvertas. Toni Halter è enconuschent sco autur da romans, raquints e gieus istorics, ma betg sco poet liric. Dirigents e chantaduras san bain ch'i dat insaquantas cumposiziuns cun verva da Toni Halter, ma betg ch'el ha scrit var 100 poesias anc betg edidas. Senza quintar las occasiunalas fatgas sin empustaziun. Ina segunda scuverta è che ses famus roman «Culan da Crestaulta» aveva oriundamain ina cuntinuaziun da 30 paginas che n'è betg stada publitgada. Interessantamain è quella dentant cumparida per l'emprima giada l'onn passà en versiun bilingua sursilvan/spagnol en ina revista litterara spagnola. In'ulteriura surpraisa èn stads ils 20 referats che Toni Halter ha gì tegnì cun differentas modulaziuns en var 30 lieus. I dat uschia quasi nagin vitg sursilvan u ravugl regiunal nua che Toni Halter n'ha betg gì referì ina giada ni l'autra. Vidlonder vegnan 30 essays publitgads en periodicas e gasettas. Toni Halter è uschia betg mo in valent litterat, mabain era in cronist autentic e verdaivel da ses temp. Quai tant pli ch'el ha, cuntrari a ses collegas, preferì da star fidaivel a sia patria nativa. Entant che auters han fatg lur observaziuns sin distanza, è Toni Halter stà confruntà cun la reacziun directa da ses convischins. Forsa gist perquai è sia critica stada pli bufatga ch'il tun magari polemic da ses collegas emigrads. E Toni Halter n'è era betg stà cuntent cun la rolla da l'observatur filosofic, mabain el è daventà sez actur ed è s'engaschà intensivamain per megliurar il malesser crititgà. El ha realisà bain spert ch'i na basta betg da vulair salvar il rumantsch mo cun bels pleds e buns cussegls, mabain ch'i dovra ina sauna basa economica per pudair subsister e per frenar la depopulaziun en nossas valladas muntagnardas e periferas. Toni Halter è dentant era stà dapli ch'in cronist verdeivel ed in actur engaschà da ses temp, mabain era in visiunari precaut che ha anticipà en sias ovras ed en ses referats tendenzas e svilups latents u sin via. Gist perquai èn tschertas da sias tematicas oz pli actualas che mai. Tgi che vul savair dapli legia «Nossa ierta» gist cumparida en il nov Tschespet 80 u consulteschia per savair anc dapli a la fin da l'onn la pagina www.toni-halter.ch. Martin Cabalzar da Cumbel/Lumnezia è stà in anteriur scolar da Toni Halter ed el è daventà ses successur a la scola secundara Lumnezia a Vella. El ha procurà per la redacziun dal nov Tschespet e da la pagina digitala .

(0)Comments

 

A note on cookies

Newshunt uses essential cookies to keep you signed in and to remember your language and country, so the site works the way you expect. With your permission, we'd also like to use analytics cookies to understand how people use Newshunt and improve it over time.

Accepting only affects analytics. To learn more, view our Privacy Policy or Terms & Conditions.