సిరియాలో అణు రియాక్టర్ పై IAEA నివేదిక

సిరియాలోని అసాద్ యుగంలోని అణు కేంద్రం అణు ఆయుధాల కోసం ఉపయోగించడానికి అవసరమైన పదార్థాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి రూపొందించబడిందని అంతర్జాతీయ అణు శక్తి సంస్థ (iaea) అ సిరియాలోని అసాద్ యుగంలోని అణు కేంద్రం అణు ఆయుధాల కోసం ఉపయోగించడానికి అవసరమైన పదార్థాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి రూపొందించబడిందని అంతర్జాతీయ అణు శక్తి సంస్థ (IAEA) అధికారి తెలిపారు. ఈ అణు రియాక్టర్ గురించి యునైటెడ్ నేషన్స్ అణు పర్యవేక్షణ సంస్థ సిరియాలోని కొత్త అధికారులతో కలిసి పరిశీలిస్తున్నది. IAEA డైరెక్టర్ జనరల్ రఫెల్ గ్రోసి సోమవారం వియన్నాలో జరిగిన మీడియా సమావేశంలో మాట్లాడుతూ, ఈ రియాక్టర్ అణు ఆయుధాల తయారికి ఉపయోగించడానికి అవసరమైన ఫిస్సిల్ పదార్థాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి చాలా సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుందని చెప్పారు. గ్రోసి వ్యాఖ్యలు, యునైటెడ్ నేషన్స్ పర్యవేక్షణ సంస్థ గతంలో సిరియాలోని కొన్ని ప్రదేశాలను సందర్శించి, తన పరిశీలనలను జరిపినట్లు ఒక గోప్య నివేదికను వెల్లడించిన ఒక వారం తర్వాత వచ్చాయి. డెయిర్ అజ్ జోర్ ప్రాంతంలో పరిశీలనల ఆధారంగా, ఈ సంస్థ అణు రియాక్టర్‌కు సంబంధించిన శీతలీకరణ మౌలిక వసతులు ఇప్పుడు బయటకు వచ్చినట్లు నిర్ధారించింది. ఈ సంస్థ అంచనా వేస్తోంది, excavation పనులు కొనసాగుతున్నప్పుడు ఈ ప్రదేశంలో జరుగుతున్న కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించడం కొనసాగించనుంది. సిరియా మాజీ అధ్యక్షుడు బషార్ అల్-అసాద్ ఆధ్వర్యంలో విస్తృత, ప్రకటించని అణు కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించిందని భావించబడుతోంది, ఇందులో డెయిర్ అజ్ జోర్‌లో ఉత్తర కొరియా నిర్మించిన అణు రియాక్టర్ కూడా ఉంది. 2007లో ఇజ్రాయెల్ గాలి దాడులు ఈ కేంద్రాన్ని ధ్వంసం చేసిన తర్వాత మాత్రమే ఇది ప్రజలకు తెలియబడ్డది. సిరియా ఆ తరువాత ఈ ప్రదేశాన్ని సమానంగా చేసి, IAEA ప్రశ్నలకు పూర్తిగా స్పందించలేదు. గ్రోసి, తన పరిశీలకులు ఆగస్టులో ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించినప్పుడు, వారు 'చెరువులను కూల్చడం' మరియు 'చాలా కష్టమైన మరియు కఠినమైన మార్గాలను' దాటించడం అవసరమైంది అని చెప్పారు. ఈ ప్రదేశంలో 'చాలా చోట్ల బాక్స్‌లు చల్లబడ్డాయి' అని ఆయన తెలిపారు. గ్రోసి, 'ఈ పదార్థం ఇప్పుడు IAEA యొక్క రక్షణలో ఉందని' చెప్పారు, ఈ సంస్థ పరిశీలకులు అక్కడ కెమెరాలను ఏర్పాటు చేయడానికి విజయవంతమైనట్లు తెలిపారు. ఇజ్రాయెల్ తనదైన ప్రకటించని అణు ఆయుధాల కార్యక్రమం కలిగి ఉండాలని భావించబడుతోంది, ఇది మధ్యప్రాచ్యంలో అణు ఆయుధాలతో ఉన్న ఏకైక దేశంగా నిలుస్తోంది. ఇజ్రాయెల్ అణు ఆయుధాలను కలిగి ఉన్నదని నిర్ధారించదు లేదా తిరస్కరించదు. IAEA, సిరియా మాజీ అధికారులు అణు పదార్థాలు, సదుపాయాలు మరియు కార్యకలాపాలను నివేదించడంలో విఫలమయ్యారని తెలిపింది. డెయిర్ అజ్ జోర్‌లోని అణు రియాక్టర్‌తో పాటు, IAEA ఒక ఇంధన తయారీ ప్లాంట్‌ను కూడా జాబితా చేసింది, అక్కడ అణు ఇంధనం తయారు చేయబడింది మరియు అణు ఇంధనం, యూరేనియం స్క్రాప్ మరియు వ్యర్థాల కోసం ఒక నిల్వ ఉంది. గత నెలలో సిరియాను సందర్శించినప్పుడు, IAEA బృందం ఒక మునుపటి ప్రకటించని ప్రదేశాన్ని కూడా సందర్శించింది. 2024లో అసాద్‌ను కూల్చిన సమూహం组成ించిన సిరియన్ ప్రభుత్వం, జూలైలో ఈ ప్రదేశం గురించి సంస్థకు సమాచారం ఇచ్చింది మరియు అణు పరిశీలకులను పరిశీలించడానికి ఆహ్వానించింది.