The State of Impunity: Why Loyalists Act Above the Law

In a society where citizens are stratified into 'insiders' and 'outsiders,' the former often enjoy a sense of invulnerability. This is exemplified by the recent controversy involving Sardar Azmoun, a national football star who was ostracized after expressing solidarity with Emirati leadership but later rehabilitated by the government. The underlying issue is not just sports politics, but a broader pattern where regime loyalists, whether athletes, clerics, or media figures, are shielded from legal consequences for their actions, perpetuating a culture of selective justice. عبدالکریم حسین‌زاده، معاون رئیس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور درباره بازگشت سردار آزمون به تیم ملی فوتبال به خبرآنلاین گفت: «آقای پزشکیان خودش شخصا موضوع سردار آزمون را پیگیری کرده و می‌توانم بگویم که ۹۰ درصد مسائل او حل شده است. » حسین‌زاده، پیش از جام جهانی ۲۰۲۶ در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس سردار آزمون را «سرمایه ملی» خواند و خواستار بازگشتش به تیم ملی فوتبال شد. از سوی دیگر، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در گفتگویی اینترنتی در مرداد ۱۴۰۵ از تلاش‌های خود و دولت مسعود پزشکیان برای بازگرداندن سردار آزمون به تیم ملی فوتبال خبر داده بود. سردار پس از حملات جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی، تصویری از خود در کنار حاکم دبی منتشر کرد. پس از آن، رسانه‌های حکومتی و مجریان صداوسیما به او حمله کردند و در نهایت از تیم ملی کنار گذاشته شد و به جام جهانی ۲۰۲۶ نرفت. با گذر از ابعاد اخلاقی و حرفه‌ای این واقعه، پرسش بنیادی‌تر و کلیدی‌تری پیش می‌آید: چرا چهره‌های وابسته به حکومت و مدافعان ایدئولوژیک آن، فراتر از قانون و عرف رفتار می‌کنند و خود را در برابر هرگونه پاسخگویی مصون می‌بینند؟ این احساس خودبزرگ‌بینی و خودبرتربینی ریشه در ساختار تبعیض‌آمیزی دارد که شهروندان را به دو گروه «خودی» و «غیرخودی» تقسیم می‌کند. الگوی رفتاری عزیزی حادثه‌ای غریب در زیست سیاسی و اجتماعی دههٔ اخیر نیست؛ بلکه استمراری از یک رویهٔ جاافتاده است. از تیراندازی محمود کریمی، مداح سرشناس حکومتی در خیابان‌های تهران که بدون پاسخگویی حقوقی مؤثر پایان یافت، تا اهانت‌ها و رفتارهای فراقانونی دیگر چهره‌های وابسته به نظام، همگی پیام مشخصی را به جامعه مخابره می‌کنند: قانون برای همه یکسان اجرا نمی‌شود. در فرهنگ عامه و ادبیات کوچه و خیابان، مردم از این اتکای غیرقانونی به قدرت با تعابیری مانند «به بالا وصل است» یا «پشتش به بالا گرم است» یاد می‌کنند. «بالا» نماد نهادهای قدرت و کانون‌های تصمیم‌گیری است که حاشیه امنی تمام‌عیار برای هواداران خود می‌سازند. افرادی که در خط مقدم دفاع از گفتمان رسمی قرار می‌گیرند، کاملاً آگاهند که خطاهای آشکار و مجرمانهٔ آن‌ها با پوشش سیاسی، سکوت مراجع نظارتی و در نهایت مجازات‌های نمادین و تخفیف‌های ویژه روبه‌رو خواهد شد. نتیجه مستقیم این مصونیت ساختاری، فرسایش هرچه بیشتر سرمایه اجتماعی، رواج گسترده‌تر بی‌قانونی و تعمیق شکاف میان مردم و حاکمیت است. زمانی که جامعه می‌بیند منتقدان و شهروندان عادی برای کوچک‌ترین رفتاری با سخت‌ترین برخوردهای قضایی روبه‌رو می‌شوند، اما وابستگان قدرت پس از آشکارترین قانون‌شکنی‌ها همچنان موقعیت و تریبون خود را حفظ می‌کنند، احساس تبعیض به اوج می‌رسد. رفتارهایی مانند رفتار اخیر خداداد عزیزی، صرفا یک بداخلاقی ورزشی نیست؛ بلکه معلول ساختاری است که در آن «پشت‌گرمی به بالا» جایگزین حاکمیت قانون شده است. اگرچه هنوز ابعاد و نوع برخورد انضباطی با خداداد عزیزی مشخص نیست، اما حتی صدور حکم محرومیت یا جریمه نقدی برای او نیز نقض‌کننده این ساختار مصونیت‌ساز نخواهد بود. تجربه نشان داده است که در چنین مواردی، برخوردهای قانونی احتمالی صرفا کارکردی «ویترینی» و «تسکین‌دهنده» دارند تا از حجم التهاب عمومی بکاهند. چنین برخوردهای مقطعی، بیش از آنکه حاصل اراده‌ای واقعی برای برخورد برابر با قانون‌شکنان باشد، نمایشی برای مهار افکار عمومی است و پس از فروکش کردن حواشی، همان حاشیه امن کماکان برای چهره‌های خودی برقرار خواهد ماند. سخنگوی فیفا به اسکای‌نیوز گفت: «رییس فیفا در ماه آوریل اعلام کرد که در انتخابات سال ۲۰۲۷ برای انتخاب مجدد نامزد خواهد شد. البته هیچ چیز تغییر نکرده است. آقای اینفانتینو برای انتخاب مجدد نامزد خواهد شد. » اینفانتینو روز شنبه هنگام ورود به مسابقه افتتاحیه جام جهانی فوتبال زنان زیر ۲۰ سال در کاتوویتسه لهستان، برای نخستین بار از زمان آغاز جنجال فروش سهام جام جهانی در ماه ژوییه، با رسانه‌های خارج از فیفا صحبت کرد. او به‌طور کلی درباره ماموریت خود برای توسعه فوتبال و این مسابقات صحبت کرد و گفت درباره موضوعات دیگر «حرف‌های زیادی برای گفتن وجود خواهد داشت»، اما افزود «امروز زمان آن نیست». اینفانتینو در حالی که تنها چند دقیقه به شروع مسابقه افتتاحیه باقی مانده بود، از پاسخ به سوال‌های بیشتر خودداری کرد و وارد ورزشگاه شد. در همین برنامه، اسکای‌نیوز از اینفانتینو پرسیده آیا او از نظر رسمی تصمیم دارد در انتخابات برنامه‌ریزی‌شده برای ماه مارس برای یک دوره دیگر نامزد شود یا اینکه به استعفا فکر کرده است که رییس کنونی فیفا از پاسخ به این سوال خودداری کرد. اینفانتینو روز شنبه به اسکای‌نیوز گفت: «حرف‌های زیادی برای گفتن وجود خواهد داشت، اما مکان و زمان مناسبی برای گفتن آنها وجود دارد. امروز و اینجا زمان آن نیست. امروز و اینجا از فوتبال لذت می‌بریم. » او افزود: «ما در فیفا، البته، به تلاش خود ادامه می‌دهیم تا به هر گوشه جهان یک فرصت، یک امکان و شان بدهیم و راه‌ها و ابزارهایی پیدا کنیم تا آنها بتوانند بهتر شوند، مشارکت کنند و فوتبالی را که همه دوست داریم، جشن بگیرند. » این درحالی است که یوفا کارزاری را برای کنار زدن او از ریاست فیفا به‌دلیل تلاش برای خصوصی‌سازی جام جهانی هدایت کرده است. این وضعیت تا حدی درباره برنامه‌های آینده او ابهام ایجاد کرد، اما سخنگوی فیفا اکنون به اسکای‌نیوز گفته است: «رییس فیفا در ماه آوریل اعلام کرد که در انتخابات سال ۲۰۲۷ برای انتخاب مجدد نامزد خواهد شد. البته هیچ چیز تغییر نکرده است. آقای اینفانتینو برای انتخاب مجدد نامزد خواهد شد. » با وجود اینکه برخی فدراسیون‌های فوتبال حمایت خود از اینفانتینو را پس گرفته‌اند، هنوز هیچ نامزد رقیبی وارد رقابت نشده است. مهلت کسب حمایت پنج کشور عضو فیفا برای نامزدی، در ماه نوامبر به پایان می‌رسد. یوفا به‌طور جمعی اعلام کرده است که به‌دلیل نقض اعتماد ناشی از مذاکرات محرمانه برای فروش سهام جام جهانی به سرمایه‌گذاران خصوصی، اعتماد خود را به اینفانتینو از دست داده است. این مناقشه اکنون به دادگاه‌های آمریکا کشیده شده است. فیفا در حال مقابله با اقدامی است که آن را «کارزار تخریب» یوفا می‌خواند؛ یوفا در تلاش است اسناد مرتبط با این طرح را به دست آورد تا از آنها برای اقدام کیفری احتمالی علیه اینفانتینو در سوییس استفاده کند. ادعا شده است که اینفانتینو برای منفعت مالی خود، ارزش جام جهانی را کمتر از میزان واقعی برآورد کرده است. اینفانتینو طرح کنار گذاشته‌شده را تلاشی برای ایجاد درآمد بیشتر برای فدراسیون‌های فوتبال توصیف کرده است. لامین یامال در دقایق ۶ و ۸۴، لوپز در دقیقه ۲۲، رافینیا در دقیقه ۵۵ و پدری در دقیقه ۷۹ گل‌های بارسا را در این بازی ثبت کردند. بارسلونا اکنون به‌تنهایی صدرنشین لالیگا است. در رقابتی که به ثبات و استمرار معروف است، شاگردان فلیک پادشاه بلامنازع فوتبال اسپانیا هستند. به نوشته مارکا، فرقی نمی‌کند خولیان آلوارس به تیم نیامده باشد، مهاجم نوک تخصصی نداشته باشند یا مجبور شوند ساعت چهار بعدازظهر و در گرمای ۳۴ درجه در والنسیا بازی کنند؛ هیچ‌کدام اهمیتی ندارد. آنها ماشین بردن و گل زدن هستند. هدف بزرگ این تیم لیگ قهرمانان اروپا است و آنجا مشخص خواهد شد که آیا برتری چشمگیرش در لالیگا برای فتح جام قهرمانی اروپا کافی خواهد بود یا نه. دیدار در مستایا نخستین مسابقه رودری به‌عنوان بازیکن اصلی بود. بازیکن سابق منچسترسیتی در میانه میدان کنار پدری قرار گرفت و زوجی ترسناک را تشکیل دادند. داستان والنسیا اما کاملا متفاوت است؛ باشگاهی بزرگ که به‌دلیل مدیریتی فاجعه‌بار افول کرده و در سال‌های اخیر بسیار بیشتر از آنچه شایسته تاریخش است، رنج کشیده است. اعتراض هواداران به جایگاه ویژه‌ای که کیات لیم در آن حضور داشت، در تمام مسابقه ادامه یافت و خستگی و نارضایتی آنها را به‌روشنی نشان داد. در دقیقه ششم، پاس چیپ فرمین از بالای خط دفاعی میزبان، لامین را در موقعیت تک‌به‌تک قرار داد و او با ضربه‌ای چیپ و با بیرون پا، دیمیتریفسکی را مغلوب کرد. کمتر از دو دقیقه بعد، همان دو بازیکن بار دیگر گل ساختند. فرمین توپ را برای لامین مهیا کرد و او با پای چپ دیمیتریفسکی را شکست داد. با این حال، VAR پس از بررسی دقیق سه‌دقیقه‌ای گل را مردود اعلام کرد. هواداران «کوروا نورد والنسیا» در اعتراض به مدیران باشگاه در دقیقه ۱۹ وارد ورزشگاه شدند؛ اتفاقی که همزمان با حمله خوب میزبان بود که کوبارسی آن را خنثی کرد. در حالی که اعتراض هواداران والنسیا به مالکان باشگاه شدت گرفته بود، بارسلونا به گل دوم رسید. این بار فرمین با پاس گوردون، توپ را با ضربه‌ای دور از دسترس دیمیتریفسکی به گوشه دروازه فرستاد. لامین می‌توانست گل دوم خود را هم بزند، اما دیمیتریفسکی ضربه او به سمت گوشه بالای دروازه را دفع کرد. والنسیا پس از کنترل اشتباه رودری فرصتی برای بازگشت به مسابقه پیدا کرد و دانجوما در موقعیت تک‌به‌تک قرار گرفت، اما واکنش فوق‌العاده خوان گارسیا مانع از ثبت نتیجه ۲ بر یک شد. با این حال، این موقعیت تنها یک اتفاق گذرا بود و بارسلونا کنترل کامل مسابقه را در اختیار داشت. لامین که بسیار آماده نشان می‌داد، بار دیگر دو بار تا آستانه گل دوم پیش رفت؛ یک شوت او با فاصله‌ای اندک از کنار تیر گذشت و ضربه دیگر را دروازه‌بان میزبان مهار کرد. فرمین نیز پس از عبور از سه مدافع تا آستانه زدن گلی تماشایی پیش رفت، اما ضربه‌اش به تیر دروازه برخورد کرد. نیمه نخست با برتری کامل بارسلونا به پایان رسید؛ تیمی که به نظر می‌رسید سطح لالیگا برایش کوچک شده است. پس از شروع نیمه دوم انتظار می‌رفت والنسیا واکنشی نشان دهد، اما چنین اتفاقی نیفتاد. تنها سه دقیقه گذشته بود که گوردون در پی ضدحمله‌ای با هدایت لامین تا آستانه زدن گل سوم پیش رفت. یک دقیقه بعد، گل سوم از راه رسید. این بار در یک ضدحمله دیگر، فرمین توپ را برای رافینیا، صدرنشین جدول گلزنان، مهیا کرد و او دروازه را باز کرد. در حالی که ساختار والنسیا در زمین کاملا از هم پاشیده بود، دیمیتریفسکی در ۱۰ دقیقه ابتدایی نیمه دوم دو بار مانع گل چهارم شد. کوربران برای تغییر شرایط سه تعویض همزمان انجام داد. گایا و تارگا وارد زمین شدند و هاروی الیوت نیز نخستین بازی خود را انجام داد؛ بازیکنی که احتمالا از شرایط تیمی که به آن پیوسته، شگفت‌زده شده است. ضربه سر رودری چند دقیقه پیش از آنکه فلیک با توجه به بازی مقابل فاینورد به او استراحت بدهد، به تیر افقی دروازه برخورد کرد. رافینیا نیز تنها چند میلی‌متر با رسیدن به پاس-شوت فرمین فاصله داشت. با توجه به روند مسابقه، برتری ۳ بر صفر بارسلونا بسیار کم به نظر می‌رسید. والنسیا به‌سختی می‌توانست توپ را حفظ کند و هر زمان موفق به خروج از فشار می‌شد، بازیکنان بارسلونا بدون تردید با خطاهایی که حتی می‌توانست کارت داشته باشد، جلوی ضدحملات را می‌گرفتند. گابریل ژسوس نیز نخستین بازی خود را انجام داد و با شوتی که با فاصله‌ای اندک از کنار تیر گذشت، تا آستانه گلزنی پیش رفت. یک پیروزی پنج‌گله دیگر برای تیمی که در چهار هفته ابتدایی فصل ۱۷ گل به ثمر رسانده و رکورد خود در سال ۲۰۱۲ را تکرار کرده است. همان‌طور که گفته شد، به نظر می‌رسد لالیگا برای این بارسلونا کوچک شده است. پس از حواشی دیدار چادرملو مقابل تراکتور در هفته چهارم لیگ برتر فوتبال ایران، محرومیت تعلیقی باشگاه اردکانی از حضور تماشاگران اجرایی شد و حالا بازی خانگی چادرملو برابر شمس‌آذر در هفته ششم لیگ برتر، فقط با حضور تماشاگران زن برگزار می‌شود. این نخستین بار نیست که ارکان قضایی فدراسیون فوتبال چنین حکمی می‌دهند. در سال‌های اخیر، تخلف تماشاگران مرد در چند پرونده با محرومیت آنها و برگزاری حکمی که از قضا خوشایند بخشی از هواداران زن فوتبال در ایران هم بوده است. برای زنانی که سال‌ها از ورود به ورزشگاه محروم بوده‌اند و بعد هم با بلیط‌های اندک و ظرفیت محدود روبه‌رو شده‌اند، حق ورود به ورزشگاه با هزاران صندلی، فرصت کوچکی نیست. وقتی داشتن یک حق محدود باشد، طبیعی به نظر می‌رسد که دسترسی بیشتر به همان حق، حتی اگر نتیجه یک حکم تنبهی و انضباطی باشد، با استقبال روبه‌رو می‌شود. پرونده فولاد خوزستان در دی‌ماه ۱۴۰۳ شاید نمونه روشنی از منطق این احکام باشد. کمیته انضباطی ابتدا حکم داد دیدار خانگی فولاد مقابل ملوان با ۵۰ درصد ظرفیت و فقط با حضور زنان برگزار شود. فولاد به این رای اعتراض کرد و کمیته استیناف حکم را تغییر داد. اما نکته، استدلال استیناف بود؛ اینکه تخلف هواداران فولاد در حدی نبوده که محرومیت مردان از حضور در ورزشگاه را توجیه کند. به این ترتیب، در منطق خود ارکان قضایی فدراسیون، محرومیت از سکو بر اساس جنسیت بخشی از مجازات تعریف می‌شود؛ مردان به دلیل تخلف گروهی دیگر از مردان می‌توانند از ورزشگاه محروم شوند و زنان، به دلیل زن بودن، جای آنها را روی سکوها بگیرند. این منطق از یک جهت دیگر هم تبعیض‌آمیز است. اگر تماشاگری فارغ از جنسیتش، فحاشی کرده، شیئی به زمین پرتاب کرده یا رفتار خشونت‌آمیز داشته، باید همان فرد را شناسایی و محروم کرد. اگر باشگاه در کنترل سکوهایش کوتاهی کرده، باید باشگاه را جریمه کرد. اما در این احکام، تخلف چند نفر می‌تواند به محرومیت هزاران مردی منجر شود که هیچ نقشی در آن اتفاق نداشته‌اند. در دنیای هواداری فوتبال در بیشتر نقاط جهان، هوادار بلیط می‌خرد و وارد ورزشگاه می‌شود. ممکن است سامانه بلیط فروشی اطلاعات مختلفی از خریدار بگیرد، اما جنسیت تعیین نمی‌کند که یک تماشاگر حق خرید بلیط دارد یا نه. اما در جمهوری اسلامی اینگونه نیست و جنسیت فرد تعیین می‌کند که حق حضور در ورزشگاه را دارد یا ندارد. نمونه دیگر، دیدار سپاهان و پرسپولیس در ۲۶ آذر ۱۴۰۳ در ورزشگاه نقش‌جهان بود؛ مسابقه‌ای که با حکم انضباطی فقط با حضور زنان برگزار شد و حدود ۴۵ هزار زن روی سکوها نشستند. این حضور زنان در ورزشگاه اصفهان به عنوان نمونه‌ای از تدبیر مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال در صفحه شخصی جیانی اینفانتینو، رییس فیفا بازتاب داده شد اما اشاره‌ای به تفکیک جنسیتی و حکم تنبیهی برای مردان نشده بود. اگر صندلی‌ای در ورزشگاه‌های ایران وجود دارد هر هواداری باید بتواند بلیط آن را بخرد. زن بودن نه باید امتیاز ورود به ورزشگاه باشد و نه دلیل محرومیت از ورود. چرا که همه فارغ از جنسیت‌اشان، تماشاگرانی با حق دسترسی به استادیوم‌های ورزشی هستند. پاری‌سن‌ژرمن در شبی که تمدید قرارداد لوییس انریکه تا سال ۲۰۳۰ را جشن می‌گرفت، با وجود زدن ۲۳ شوت، ۲ بر یک مقابل موناکو شکست خورد. موناکو تنها دو شوت در چارچوب داشت و هر دو را به گل تبدیل کرد. لوییس انریکه پس از شکست غیرمنتظره ۲ بر یک پاری‌سن‌ژرمن در خانه مقابل موناکو در جمعه‌شب، به‌دنبال پاسخی برای این نتیجه بود. پیش از آغاز مسابقه، باشگاه رسما اعلام کرد انریکه قراردادش را سه سال تمدید کرده و تا سال ۲۰۳۰ در پاری‌سن‌ژرمن خواهد ماند. این سرمربی اسپانیایی تاکنون پاری‌سن‌ژرمن را به سه قهرمانی لیگ یک فرانسه و دو قهرمانی پیاپی لیگ قهرمانان اروپا رسانده و در پارک دو پرنس جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. تمدید قرارداد چند بازیکن کلیدی باشگاه نیز همزمان اعلام شد. با شروع مسابقه اما فضای ورزشگاه پارک دو پرنس خیلی زود تغییر کرد. پاری‌سن‌ژرمن با وجود برتری در جریان بازی، مقابل موناکو شکست خورد. مدافع عنوان قهرمانی با این نتیجه پس از سه هفته لیگ یک فرانسه همچنان بدون پیروزی ماند؛ ضعیف‌ترین شروع این تیم در دوران مالکیت قطری. این نتیجه با نمایش‌های مقتدرانه‌ای که هواداران پاری‌سن‌ژرمن به آن عادت کرده‌اند، تفاوت زیادی داشت؛ به‌ویژه اینکه آمار مسابقه از برتری قابل توجه میزبان حکایت داشت. انریکه پس از مسابقه با اشاره به آمار بازی گفت: «همیشه می‌گویم این بدترین لحظه برای مربیان است، اما مسوولیت خودم را به‌عنوان مربی می‌پذیرم. از چیزی که دیدم راضی‌ام. مشخص است که در ابتدای فصل هستیم و هنوز در بهترین شرایط خود قرار نداریم. نکات مثبت زیادی دیدم. از نظر من امروز شایسته پیروزی بودیم، اما فوتبال همین است؛ ورزش فوق‌العاده‌ای است. » انریکه در ادامه بر نقش بدشانسی در این شکست تاکید کرد: «فوتبال گاهی غیرقابل توضیح است و باید آن را پذیرفت. وقتی بدشانس باشید، مساوی می‌کنید. هر سال بازی‌هایی مثل این داشته‌ام و امشب یکی از آنها بود. می‌خواهم روی ذهنیت بازیکنان تاکید کنم. ما اینجا هستیم و رقابت‌های هیجان‌انگیزی در پیش داریم. در حال حاضر بدشانس هستیم، اما باید برای آینده آماده شویم. » او گفت: «موناکو می‌داند اگر ۱۰ بار به همین شکل مقابل ما بازی کند، هشت بار ما می‌بریم، یک بار مساوی می‌شود و یک بار می‌بازیم؛ آن یک شکست، امروز بود. » انریکه درباره تمدید قراردادش تا سال ۲۰۳۰ گفت: «برای نخستین بار وارد چهارمین سال حضورم در یک باشگاه شده‌ام. انگیزه‌ام حتی از سال اول بیشتر است. امیدوارم مدت بسیار زیادی در پاریس بمانم، اما باید شایستگی آن را داشته باشم. »