Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις διαδρομές των μεταναστευτικών πουλιών στην Ελλάδα

7 Η θερμοκρασία, οι βροχοπτώσεις και κυρίως η διαθεσιμότητα τροφής μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο κινούνται και διαχειμάζουν τα μεταναστευτικά πουλιά στην Ελλάδα. Τα δεδομένα δείχνουν ότι είδη όπως η μπεκάτσα και τα υδρόβια πτηνά αντιδρούν άμεσα στις μεταβολές του καιρού, μετακινούμενα όταν οι συνθήκες γίνονται δυσμενείς. Το θέμα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τον κυνηγετικό κόσμο, καθώς οι μεταβολές στις καιρικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν τόσο τον χρόνο άφιξης όσο και την κατανομή των πτηνών στους τόπους διαχείμασης. Στο iHunt.gr έχει αναλυθεί και ο ρόλος που παίζουν ο καιρός και τα περάσματα των πτηνών το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Takeaways by iHunt AI Το κρύο μπορεί αρχικά να οδηγήσει περισσότερα υδρόβια πτηνά προς την Ελλάδα. Παρατεταμένος παγετός μπορεί να τα αναγκάσει να συνεχίσουν ακόμη νοτιότερα. Η μπεκάτσα μετακινείται σε χαμηλότερα υψόμετρα όταν ο παγετός περιορίζει την πρόσβαση στους γεωσκώληκες. Η βροχή και η υγρασία του εδάφους επηρεάζουν σημαντικά τη διαθεσιμότητα τροφής. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν είναι ίδιες για όλα τα είδη και απαιτείται μακροχρόνια επιστημονική παρακολούθηση. Το κρύο μπορεί να φέρει πουλιά στην Ελλάδα – αλλά και να τα διώξει Ο καθηγητής Βιολογίας Άγριας Πανίδας και διευθυντής του Εργαστηρίου Διαχείρισης Άγριας Πανίδας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Περικλής Κ. Μπίρτσας, εξηγεί ότι ο χειμώνας για τα μεταναστευτικά πτηνά αποτελεί ουσιαστικά μια συνεχή αναζήτηση των καταλληλότερων συνθηκών για τροφή και επιβίωση. Ένα κύμα ψύχους βορειότερα μπορεί να οδηγήσει μεγάλο αριθμό πτηνών προς τους ελληνικούς υγροτόπους. Εάν όμως οι χαμηλές θερμοκρασίες επιμείνουν και περιοριστεί η πρόσβαση στην τροφή, τα ίδια πουλιά μπορεί να αναγκαστούν να κινηθούν ακόμη νοτιότερα. Αυτό σημαίνει ότι η παρουσία μεγάλου αριθμού πουλιών σε μια περιοχή δεν εξαρτάται μόνο από το αν επικρατεί κρύο, αλλά από το πόσο διαρκεί, τι συμβαίνει στις περιοχές βορειότερα και εάν εξακολουθούν να υπάρχουν διαθέσιμες πηγές τροφής. Η μπεκάτσα ακολουθεί τις κατάλληλες συνθήκες και την τροφή Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της μπεκάτσας, ενός είδους που γνωρίζουν πολύ καλά οι Έλληνες κυνηγοί. Για τη συνολική εικόνα του είδους, χρήσιμα είναι και τα στοιχεία για το πού αναπαράγεται η μπεκάτσα και ποιες συνθήκες την ευνοούν. Σε περιόδους έντονου ψύχους η μπεκάτσα μπορεί να εγκαταλείψει τα ορεινότερα δάση και να μετακινηθεί προς χαμηλότερα υψόμετρα, αναζητώντας περιοχές όπου το έδαφος παραμένει προσβάσιμο. Η αιτία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη διατροφή της. Οι γεωσκώληκες αποτελούν βασικό μέρος της τροφής της και όταν το έδαφος παγώνει η πρόσβαση σε αυτούς δυσκολεύει σημαντικά. Αντίθετα, οι βροχοπτώσεις και η αυξημένη υγρασία μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερες κατάλληλες περιοχές τροφοληψίας και να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη διασπορά των πουλιών. Τι συμβαίνει με τα υδρόβια Ανάλογη, αλλά όχι ταυτόσημη, εικόνα παρατηρείται στα υδρόβια πτηνά. Οι χαμηλές θερμοκρασίες στις βορειότερες περιοχές της Ευρώπης μπορούν να προκαλέσουν μετακινήσεις προς τους ελληνικούς υγροτόπους, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα. Πάπιες, χήνες και άλλα υδρόβια είδη αναζητούν ανοιχτά νερά και διαθέσιμη τροφή. Όταν όμως οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες προκαλέσουν πάγωμα των υδάτων ή μειώσουν σημαντικά τη δυνατότητα τροφοληψίας, τα πουλιά μπορούν να συνεχίσουν την κάθοδό τους προς νοτιότερες περιοχές. Δεν αντιδρούν όλα τα είδη με τον ίδιο τρόπο Η επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη από μια απλή σχέση «περισσότερο κρύο – περισσότερα πουλιά». Τα διαφορετικά είδη έχουν διαφορετικές οικολογικές ανάγκες και συνεπώς αντιδρούν διαφορετικά στις ίδιες καιρικές συνθήκες. Σε πτηνά των αγροτικών περιοχών, για παράδειγμα, η σχέση μεταξύ των τοπικών καιρικών συνθηκών και της παραμονής ή αναχώρησής τους δεν εμφανίζεται τόσο ξεκάθαρη όσο στη μπεκάτσα και στα υδρόβια. Μπορεί να αλλάξει ο χάρτης της διαχείμασης Σε βάθος χρόνου, οι αλλαγές στη θερμοκρασία και στις βροχοπτώσεις είναι πιθανό να επηρεάσουν τις περιοχές στις οποίες διαχειμάζουν τα μεταναστευτικά πτηνά, τη διάρκεια παραμονής τους αλλά και τη σύνθεση των ειδών που συναντώνται στους ελληνικούς υγροτόπους, στα δάση και στις αγροτικές εκτάσεις. Ο Περικλής Μπίρτσας επισημαίνει, ωστόσο, ότι δεν μπορεί κάθε διαφοροποίηση που παρατηρείται από χρονιά σε χρονιά να αποδίδεται αυτομάτως στην κλιματική αλλαγή. Για να διαπιστωθεί εάν πρόκειται για μια πρόσκαιρη μετακίνηση, για αλλαγή των περιοχών διαχείμασης ή για πραγματική πληθυσμιακή μεταβολή απαιτούνται συστηματικά και μακροχρόνια δεδομένα παρακολούθησης. Γιατί ενδιαφέρει άμεσα τους κυνηγούς Για τους κυνηγούς μεταναστευτικών ειδών, τα παραπάνω επιβεβαιώνουν κάτι που καταγράφεται εδώ και δεκαετίες στο πεδίο: η παρουσία των πουλιών δεν καθορίζεται μόνο από το ημερολόγιο αλλά από ένα πολύπλοκο σύνολο συνθηκών στις περιοχές αναπαραγωγής, κατά μήκος των μεταναστευτικών διαδρομών και στους τόπους διαχείμασης. Χαρακτηριστικά, το iHunt.gr έχει εξηγήσει γιατί η μετανάστευση της μπεκάτσας συνδέεται με τις καιρικές συνθήκες και όχι με μύθους όπως η πανσέληνος. Ιδιαίτερα για τη μπεκάτσα και τα υδρόβια, οι θερμοκρασίες, οι βροχοπτώσεις, ο παγετός και η διαθεσιμότητα τροφής μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές μετακινήσεις ακόμη και μέσα στην ίδια χειμερινή περίοδο. Πηγή πληροφοριών: δηλώσεις του καθηγητή Περικλή Κ. Μπίρτσα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, όπως δημοσιεύθηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου 2026. Δείτε το σχετικό δημοσίευμα.