Το όνειρο του μικρού ρυθμιστή: Το BSW κρατά το κλειδί για την πρώτη κυβέρνηση της AfD στη Γερμανία

Με μόλις πέντε έδρες, το κόμμα της Ζάρα Βάγκενκνεχτ μπορεί να γκρεμίσει το γερμανικό «τείχος προστασίας» απέναντι στην Ακροδεξιά – Όσα χωρίζουν και, κυρίως, όσα ενώνουν τις δύο παρατάξεις Μερικές φορές, στην πολιτική δεν χρειάζεται να είσαι μεγάλος για να ονειρεύεσαι μεγαλεία. Αρκεί να έχεις τις σωστές έδρες, στο σωστό κοινοβούλιο, την κατάλληλη στιγμή. Αυτό ακριβώς συνέβη στο μικρό αριστερό BSW της Ζάρα Βάγκενκνεχτ μετά τις περιφερειακές εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ. Το κόμμα πέρασε οριακά το εκλογικό κατώφλι του 5%, συγκέντρωσε 5,3% και κέρδισε μόλις πέντε από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου. Αυτές οι πέντε έδρες, όμως, μπορεί να αποδειχθούν οι ακριβότερες και ισχυρότερες σε ολόκληρη τη Γερμανία. Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία θριάμβευσε με 43,8% και εξέλεξε 39 βουλευτές, καταγράφοντας την ισχυρότερη επίδοσή της σε κρατιδιακές εκλογές. Έμεινε, ωστόσο, τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία των 42. Μαζί, AfD και BSW φτάνουν τις 44 έδρες. Και κάπως έτσι, το μικρό κόμμα που μπήκε στο κοινοβούλιο από τη χαραμάδα μπορεί να γίνει εκείνο που θα ανοίξει διάπλατα την πόρτα της εξουσίας στην Ακροδεξιά. Πέντε έδρες, ένα μεγάλο όνειρο Για το BSW, το εκλογικό αποτέλεσμα μοιάζει σχεδόν ιδανικό. Δεν διαθέτει αρκετή δύναμη ώστε να κυβερνήσει ή να επιβάλει μόνο του την πολιτική ατζέντα. Διαθέτει, όμως, ακριβώς όσες έδρες χρειάζονται οι νικητές. Ο επικεφαλής υποψήφιος του κόμματος, Τόμας Σούλτσε, δεν έκρυψε την προθυμία του να συνομιλήσει με την AfD. «Δεν αποκλείσαμε ποτέ τις συνομιλίες με κανένα κόμμα. Αυτό περιλαμβάνει και την AfD», δήλωσε στο Reuters, χαρακτηρίζοντας «αντιδημοκρατική» την άρνηση των παραδοσιακών κομμάτων να συνεργαστούν με την Ακροδεξιά. Ο Σούλτσε αναγνώρισε επίσης ότι η AfD κέρδισε τις εκλογές και ότι ο επικεφαλής της, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έχει πλέον την ευθύνη να επιχειρήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το BSW, με άλλα λόγια, δεν ζητεί ακόμη υπουργεία. Υπενθυμίζει, όμως, ότι κρατά το κλειδί της εισόδου. Το «τείχος προστασίας» και η μικρή πλαϊνή πόρτα Εδώ και χρόνια, τα μεγάλα γερμανικά κόμματα εφαρμόζουν απέναντι στην AfD την πολιτική της «Brandmauer» – του πολιτικού «τείχους προστασίας». CDU, Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι και Αριστερά αρνούνται κυβερνητική ή κοινοβουλευτική συνεργασία με ένα κόμμα που η γερμανική υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών έχει χαρακτηρίσει ακροδεξιό εξτρεμιστικό. Το τείχος, όμως, σχεδιάστηκε για να αντέχει στην πίεση των παραδοσιακών κομμάτων. Δεν είχε προβλεφθεί απαραίτητα η εμφάνιση μιας μικρής αριστερής δύναμης που απορρίπτει εξίσου έντονα το γερμανικό πολιτικό κατεστημένο. Έτσι, το BSW μπορεί να γίνει η πλαϊνή πόρτα που κανείς δεν είχε προσέξει. Δεν χρειάζεται καν να συμμετάσχει επισήμως σε συνασπισμό. Θα μπορούσε να στηρίξει ή να ανεχθεί μια κυβέρνηση της AfD, προσφέροντάς της τις ψήφους που απαιτούνται για την εκλογή πρωθυπουργού και την ψήφιση βασικών νομοσχεδίων. Μια τέτοια εξέλιξη θα έδινε στην AfD την πρώτη κρατιδιακή κυβέρνηση της ιστορίας της και θα γκρέμιζε ένα από τα μεγαλύτερα μεταπολεμικά πολιτικά ταμπού της Γερμανίας. Άκρα αντίθετα που συναντώνται Στα χαρτιά, τα δύο κόμματα βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές του πολιτικού φάσματος. Η AfD ανήκει στην εθνικιστική Ακροδεξιά, ενώ το BSW προέρχεται από τη μετακομμουνιστική Αριστερά. Στην πράξη, ωστόσο, οι θέσεις τους συναντώνται σε ορισμένα από τα πιο καθοριστικά ζητήματα της εποχής. Και τα δύο ζητούν αυστηρότερο περιορισμό της μετανάστευσης. Το BSW παρουσιάζει την αντίθεσή του με οικονομικούς και κοινωνικούς όρους, υποστηρίζοντας ότι η μαζική είσοδος εργαζομένων πιέζει τους μισθούς, τις κοινωνικές υπηρεσίες και τα δικαιώματα των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων. Τα δύο κόμματα εμφανίζονται επίσης έντονα επικριτικά απέναντι στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και στις πολιτικές ελίτ του Βερολίνου. Αντιτίθενται στην αποστολή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, ζητούν τον τερματισμό των κυρώσεων κατά της Μόσχας και υποστηρίζουν την αποκατάσταση των οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία. Σε κοινωνικά και πολιτισμικά ζητήματα, το BSW έχει υιοθετήσει σαφώς πιο συντηρητική γραμμή από τα περισσότερα κόμματα της γερμανικής Αριστεράς. Η Βάγκενκνεχτ δήλωσε ότι στο νέο κοινοβούλιο μπορεί να υπάρχουν πλειοψηφίες υπέρ της αλλαγής της ενεργειακής πολιτικής, της άρσης των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, της μεταρρύθμισης της εκπαίδευσης και της ριζικής αναδιοργάνωσης της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Δεν είπε ότι θα συγκυβερνήσει με την AfD. Περιέγραψε, όμως, σχεδόν ολόκληρο το πεδίο πάνω στο οποίο θα μπορούσαν να συνεργαστούν. Η Βάγκενκνεχτ γνωρίζει το παιχνίδι του ρυθμιστή Το BSW ιδρύθηκε το 2024 από τη Ζάρα Βάγκενκνεχτ και εννέα ακόμη στελέχη που αποχώρησαν από το Die Linke. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα επιχείρησε να καταλάβει έναν πολιτικά ασυνήθιστο χώρο: οικονομικά αριστερό, κοινωνικά συντηρητικό, αντιμεταναστευτικό και φιλικό προς τη Ρωσία. Στα τέλη του 2024 συμμετείχε σε κυβερνητικό συνασπισμό με το CDU και τους Σοσιαλδημοκράτες στη Θουριγγία, αποδεικνύοντας ότι είναι πρόθυμο να συνεργαστεί ακόμη και με ιδεολογικά αντίθετες δυνάμεις όταν αποκτά ρόλο ρυθμιστή. Η συνεργασία εκεί προκάλεσε εσωτερικές συγκρούσεις και αποχωρήσεις στελεχών. Δεν εξαφάνισε, όμως, τη φιλοδοξία του BSW να χρησιμοποιεί τη μικρή κοινοβουλευτική του δύναμη ως μοχλό δυσανάλογα μεγάλης επιρροής. Στη Σαξονία-Άνχαλτ, το όνειρο είναι ακόμη μεγαλύτερο: όχι απλώς συμμετοχή σε έναν συνηθισμένο συνασπισμό, αλλά ο ρόλος του κόμματος που θα αποφασίσει αν θα κυβερνήσει για πρώτη φορά η AfD. Ο νικητής που ακόμη κρατά αποστάσεις Το παράδοξο είναι ότι, ενώ το BSW αφήνει ανοιχτή την πόρτα, η ίδια η AfD δεν έχει σπεύσει ακόμη να περάσει. Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ δήλωσε το βράδυ των εκλογών ότι το BSW «δεν αποτελεί μέρος της λύσης, αλλά μέρος του προβλήματος». Η AfD είχε άλλωστε κατέβει στις εκλογές με φιλοδοξία να εξασφαλίσει αυτοδυναμία και να κυβερνήσει χωρίς εταίρους. Τώρα, όμως, βρίσκεται μπροστά στην πολιτική αριθμητική: 39 έδρες δεν αρκούν. Το CDU του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, που συνετρίβη στο 17,2%, επαναλαμβάνει ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί μαζί της. Το ίδιο δηλώνουν οι υπόλοιπες κοινοβουλευτικές δυνάμεις. Η AfD μπορεί να επιμείνει στην απομόνωσή της και να οδηγήσει το κρατίδιο σε πολιτικό αδιέξοδο. Μπορεί επίσης να ανακαλύψει ξαφνικά ότι το BSW δεν είναι τελικά τόσο μεγάλο «μέρος του προβλήματος». Το μικρό κόμμα μπροστά στη μεγάλη απόφαση Για το BSW, ο ρόλος του ρυθμιστή κρύβει και σοβαρούς κινδύνους. Αν βοηθήσει την AfD να κυβερνήσει, θα κατηγορηθεί ότι κατεδάφισε το «τείχος προστασίας» και νομιμοποίησε την Ακροδεξιά. Ενδέχεται επίσης να χάσει αριστερούς ψηφοφόρους που δεν θα αποδεχθούν μια τέτοια συνεργασία. Αν, αντίθετα, αρνηθεί, κινδυνεύει να απογοητεύσει το πιο αντικαθεστωτικό τμήμα της βάσης του και να επιβεβαιώσει ότι, παρά τις διακηρύξεις του, λειτουργεί τελικά μέσα στα όρια του συστήματος που καταγγέλλει. Το μικρό BSW ξύπνησε, λοιπόν, με το όνειρο κάθε μικρού κόμματος: να γίνει απαραίτητο στους μεγάλους. Μόνο που αυτή τη φορά το έπαθλο δεν είναι ένα υπουργείο ή μερικές προγραμματικές παραχωρήσεις. Είναι η δύναμη να αποφασίσει αν η γερμανική Ακροδεξιά θα περάσει για πρώτη φορά από τη διαμαρτυρία στην εξουσία. Και όπως συμβαίνει συχνά με τα μεγάλα όνειρα, το τίμημα μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερο από το ίδιο το κέρδος.