Het uitgezogen Nauru speelt overal asjeblief tot het onder de golven verdwijnt

Het uitgezogen Nauru speelt overal asjeblief tot het onder de golven verdwijnt Opinie Vandaag • leestijd 4 minuten • 67 keer bekeken • Bewaren In dat kader moet de ambassade in Jeruzalem begrepen worden Eric van 't Hoff legt hier op Joop uit hoe het Pacifische eilandstaatje Nauru in ruil voor ontwikkelingshulp zich heeft laten verleiden een ambassade in Jeruzalem te vestigen. Dat is een politieke daad van betekenis. De meeste regeringen weigeren hun ambassade daar te vestigen omdat haar positie als hoofdstad van Israël omstreden is maar Nauru is daarop een van de zeven uitzonderingen waaronder overigens de Verenigde Staten. De achtergrond van dit alles is gelegen in de trieste geschiedenis van Nauru. Het wordt in zijn voortbestaan bedreigd door een stijgende zeespiegel die binnen niet al te lange tijd het eilandje zal overspoelen. Dat is het gevolg van de klimaatverandering, waaraan de twaalfduizend inwoners part noch deel hebben. Het is de laatste klap die Nauru wordt toegebracht door het westerse kolonialisme. Nauru is een geïsoleerd eilandje in de Stille Oceaan met een oppervlakte van 21 vierkante kilometer. De oorspronkelijke bevolking leidde duizenden jaren een vrij geïsoleerd bestaan. Politieke eenheid kende Nauru niet. Er bestonden twaalf verschillende clans, die soms onderling slaags raakten. Ze kwamen aan de kost door het verbouwen van vruchten en kokosnoten. Ook kweekten zij in zee gevangen visjes verder op in een lagune. Vanaf 1798 kreeg Nauru bezoek van Europese handelsschepen, die soms op de rede bleven liggen om zich te bevoorraden. De bemanningen dreven ruilhandel met de bevolking. Zo leerde die alcoholische dranken en geweren kenden. Ook vestigden gedroste zeelui zich als kooplui. En weldra verschenen ook de zendelingen die in onderlinge concurrentie calvinisme en katholicisme brachten. In 1878 brak een burgeroorlog uit die met de geïmporteerde vuurwapens werd uitgevochten. Een Duitse koopman met de naam Robert Rasch had daar last van. Hij zorgde ervoor dat Duitsland - toen bezig met het opbouwen van een eigen koloniaal rijk - het eilandje annexeerde. Mariniers namen alle vuurwapens in beslag. Rasch is aan het eiland verknocht geraakt ook omdat hij huwde met een lokale dame, die hem door een dorpshoofd was aangeboden. Hij is er op hoge leeftijd overleden. In de Duitse tijd werd ontdekt dat het binnenland van Nauru bijzonder rijk was aan fosfaat, een onder moderne boeren zeer gewilde meststof. Het afgraven door westerse bedrijven begon onmiddellijk en duurde tot het eind van de twintigste eeuw, toen er niet veel meer van over was. Daardoor werd Nauru voor een groot deel in een woestenij herschapen waar landbouw geen zin meer heeft. Deze roofbouw ging ook door, toen als gevolg van de Eerste Wereldoorlog het Duitse bewind werd vervangen door een gezamenlijke heerschappij van Australië en Nieuw-Zeeland, die Nauru beheerden, eerst in opdracht van de Volkenbond, daarna van de Verenigde Naties. De bezetting door de Japanners in de Tweede Wereldoorlog was een gruwelijk intermezzo. In 1964 was Nauru zo leeggeroofd dat de koloniale autoriteiten overwogen de hele bevolking naar elders te deporteren of te verplaatsen, zoals men het uiteraard formuleerde. Men dacht aan Curtis Island, een vrijwel onbewoond eiland voor de kust van Queensland. De Nauruanen kwamen in verzet onder hun leider Hammer de RoBurt. In 1968 verkregen ze de onafhankelijkheid. Momenteel heeft de Republiek Nauru ongeveer twaalfduizend inwoners. Het is een van de allerkleinste staatjes ter wereld. Het is ook door de vernietiging van het platteland door westerse fosfaatzoekers buitengewoon armlastig. En dan is er die noodlottige bedreiging door de zeespiegelstijging. Het is een trieste erfenis. Het inkomen per hoofd schommelt ergens rond de 2500 dollar. De werkloosheid is groot en van wie wel werkt, heeft 95% een overheidsbaan. Daarom moet de regering naar onorthodoxe middelen grijpen om de kas te vullen. Haar meest spectaculaire deal maakte ze met de regering van Australië. Ergens op het minieme eiland is een interneringskamp gebouwd waar Aziatische bootvluchtelingen worden vastgehouden die op Australisch grondgebied landen. De levensomstandigheden schijnen er zeer moeilijk te zijn want het maakt deel uit van een beleid om asielzoekers te ontmoedigen. Daarnaast leurt Nauru met diplomatieke erkenningen onder landen waar een vuiltje aan zit. Zo erkende het de onafhankelijkheid van Abchazië en Zuid-Ossetië, twee door Rusland bezette regio's van Georgië. De erkenning van Taiwan werd ingetrokken, toen de Volksrepubliek China met een beter bod kwam. Ook erkende Nauru de onafhankelijkheid van Kosovo. Dat doet het eilandje natuurlijk niet gratis. De Israëlische ontwikkelingswerkers zullen Russische collega´s tegen het lijf lopen. Die houden zich bijvoorbeeld bezig met het opknappen van de haven. Overigens heeft Nauru eind verleden maand de erkenning van Abchazië en Zuid-Ossetië weer ingetrokken. Het is onduidelijk op instigatie van wie en hoeveel Nauru daarvoor heeft gekregen. Het is heel triest hoe dit uitgezogen landje in de wereld moet bedelen. Je kunt het Nauru moeilijk kwalijk nemen dat het in ruil voor de nodige zilverlingen een ambassade vestigt in Jeruzalem, wat dat ook in het kader van de conflicten in het Midden-Oosten mag betekenen. Als er een volk recht heeft op herstelbetalingen dan zijn het de Nauruanen. Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin, zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo'n schandelijke compensatie krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen. Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: zijn de moffen weer terug? Meer over: opinie , nauru , fosfaat , klimaatcrisis , jeruzalem , israël , zeespiegelstijging