Η Ευρώπη στη σκιά του AfD: Η Γερμανία «ξυπνά» τον εφιάλτη ενός ακροδεξιού «ντόμινο»

Η ιστορική επικράτηση της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AfD) στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ δεν περιορίζεται πλέον στα σύνορα ενός κρατιδίου με περίπου 2,1 εκατομμύρια κατοίκους. Το αποτέλεσμα προκάλεσε πολιτικό σεισμό στη Γερμανία και ισχυρές δονήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς το μεταπολεμικό «τείχος προστασίας» απέναντι στην ακροδεξιά εμφανίζει πλέον τις πρώτες βαθιές ρωγμές. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ Το AfD συγκέντρωσε το 43,8% των ψήφων, υπερδιπλασιάζοντας τη δύναμή του σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Άφησε πολύ πίσω τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, η οποία περιορίστηκε στο 17,2%, χάνοντας περίπου τη μισή εκλογική της επιρροή. Παρότι το AfD έμεινε τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία (καταλαμβάνοντας 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου), βρίσκεται πλέον πιο κοντά από ποτέ στην ανάληψη εξουσίας σε γερμανικό κρατίδιο. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν πρωτοφανής για τη μεταπολεμική Γερμανία, η οποία επί δεκαετίες απομόνωνε συστηματικά τις δυνάμεις της άκρας δεξιάς. Χιλιάδες στους δρόμους Η νίκη του κόμματος προκάλεσε αντιδράσεις στο εσωτερικό της Γερμανίας, με χιλιάδες πολίτες, ακτιβιστές και οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να διαδηλώνουν σε μεγάλες πόλεις, μεταξύ των οποίων το Βερολίνο και η Φρανκφούρτη. Οι διαδηλωτές κρατούσαν πανό, σε ορισμένα από τα οποία ο Φρίντριχ Μερτς απεικονιζόταν με κέρατα, και φορούσαν μπλούζες με συνθήματα υπέρ της δημοκρατίας, των ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. #IGR: Protests broke out across German cities such as Berlin and Frankfurt following the far-right Alternative for Germany (AfD) party's historic victory in the Saxony-Anhalt state elections. pic.twitter.com/cH3piF3aXE — India Global Review (@IGR_Media) September 7, 2026 Δύο Ευρωπαϊκά μέτωπα απέναντι στο αποτέλεσμα Η επόμενη ημέρα αποκάλυψε δύο εντελώς διαφορετικές αναγνώσεις της κάλπης. Από τη μία πλευρά, οι κυβερνήσεις και τα κόμματα του ευρωπαϊκού κέντρου αντιμετωπίζουν το αποτέλεσμα ως προειδοποίηση για τη δημοκρατική σταθερότητα. Από την άλλη, εθνικιστικές και ακροδεξιές δυνάμεις το παρουσιάζουν ως λαϊκή εντολή για ριζική πολιτική αλλαγή. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προειδοποίησε ότι «η εξτρεμιστική απειλή, σε μεγάλο βαθμό χάρη στην παράδοση της παραδοσιακής Δεξιάς, κερδίζει έδαφος στην Ευρώπη και στον κόσμο». ► «Σε λίγους μήνες η Ευρώπη μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική»: Ο καθηγητής Π. Ιωακειμίδης στο iEidiseis για τη νίκη του AfD Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκίρ, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πολύ ανησυχητικό μήνυμα», υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παγκόσμιο κύμα λαϊκισμού. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μπενζαμέν Αντάντ, έκανε λόγο για «πολύ σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη». Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η αντίδραση από την Πολωνία. Ο υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι μίλησε για «πολύ ανησυχητικό σημάδι», ενώ ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι «μόνο ανόητοι ή προδότες μπορούν να πανηγυρίζουν για τον θρίαμβο του AfD στη Γερμανία». «Φρικτή είδηση» χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, σημειώνοντας ότι το AfD αντιπροσωπεύει μια πολιτική δύναμη αντίθετη προς τις φιλελεύθερες και δυτικές αξίες. Πανηγυρισμοί από Μασκ, Τραμπ και την ευρωπαϊκή ακροδεξιά Στον αντίποδα, η νίκη του AfD έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από ισχυρά πρόσωπα και εθνικιστικά κόμματα εντός και εκτός Ευρώπης. Ο Έλον Μασκ συνεχάρη δημοσίως το κόμμα μέσω του X, γράφοντας «Μπράβο!». Ο επικεφαλής του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ, τον ευχαρίστησε και εξέφρασε την επιθυμία του για «ισχυρή και εποικοδομητική συνεργασία», εφόσον το κόμμα αναλάβει κυβερνητικές ευθύνες. Gut gemacht! — Elon Musk (@elonmusk) September 6, 2026 Ο Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε στην πλατφόρμα Truth Social στιγμιότυπο με την πρόβλεψη του εκλογικού αποτελέσματος, χωρίς να το συνοδεύσει με σχόλιο. Την ανάρτηση αναπαρήγαγε ο απεσταλμένος του Ρώσου προέδρου, Κίριλ Ντμίτριεφ, κάνοντας λόγο για «ιστορική νίκη». Το AfD έχει ταχθεί υπέρ της αποκατάστασης των σχέσεων με τη Μόσχα, της διακοπής της βοήθειας προς την Ουκρανία και του τερματισμού του καθεστώτος προστασίας για τους Ουκρανούς πρόσφυγες. Τη νίκη χαιρέτισαν επίσης ο Ματέο Σαλβίνι στην Ιταλία, ο Σαντιάγο Αμπασκάλ του Vox στην Ισπανία, ο Αντρέ Βεντούρα του Chega στην Πορτογαλία και ο Γκερτ Βίλντερς στην Ολλανδία. ► «Οι ψηφοφόροι δεν έγιναν εξτρεμιστές, έστειλαν μήνυμα στο ευρωπαϊκό Establishment» – Ανάλυση BBC για τον θρίαμβο της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» Ο Σαλβίνι έκανε λόγο για «σαρωτική επιτυχία» που αποτυπώνει την απαίτηση για αλλαγή, ασφάλεια και θέσεις εργασίας. Απευθυνόμενος σε όσους προειδοποιούν για τους κινδύνους από την άνοδο του AfD, έγραψε: «Φόβος; Τρόμος; Κίνδυνος; Όχι, λέγεται δημοκρατία. Μια άλλη Ευρώπη είναι δυνατή». Το «τείχος προστασίας» δοκιμάζεται Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στο AfD μπορεί να αντέξει μετά τη σαρωτική εκλογική του άνοδο. Τα υπόλοιπα γερμανικά κόμματα έχουν δεσμευτεί ότι δεν θα συνεργαστούν μαζί του, γεγονός που ενδέχεται να το κρατήσει εκτός της κυβέρνησης του κρατιδίου παρά την πρωτιά του. Η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών έχει χαρακτηρίσει το AfD «ύποπτη εξτρεμιστική οργάνωση», ενώ στελέχη του έχουν προκαλέσει επανειλημμένα αντιδράσεις για τη χρήση ναζιστικών συνθημάτων, την υποβάθμιση εγκλημάτων των SS και τις προτάσεις για μαζικές απελάσεις μεταναστών. Οι θέσεις αυτές έχουν οδηγήσει ακόμη και κόμματα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς να κρατήσουν αποστάσεις. Ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν απέκλεισε πριν από δύο χρόνια το AfD από την κοινή ευρωκοινοβουλευτική τους ομάδα. Ο πρόεδρος του γαλλικού κόμματος, Ζορντάν Μπαρντελά, ξεκαθάρισε ότι δεν σχεδιάζει να αποκαταστήσει τη μεταξύ τους συμμαχία. Παρά τις αποστάσεις, παραδέχθηκε ότι η εκλογική πίεση του AfD επηρεάζει ήδη τη γερμανική κυβέρνηση, επικαλούμενος την επαναφορά των ελέγχων στα σύνορα. Στο στόχαστρο ο Φρίντριχ Μερτς Ο μεγάλος πολιτικός χαμένος είναι ο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος είχε υποσχεθεί ότι θα περιορίσει την επιρροή του AfD. Αντί γι' αυτό, το κόμμα του υπέστη βαριά ήττα, την ώρα που η ακροδεξιά κατέγραφε ιστορικό ποσοστό. Η θέση του Γερμανού καγκελάριου θεωρείται πλέον επισφαλής, καθώς εντείνονται οι εσωκομματικές πιέσεις και οι συζητήσεις ακόμη και για το ενδεχόμενο απομάκρυνσής του. Η αδυναμία της γερμανικής ηγεσίας προκαλεί ευρύτερη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μια Γερμανία εγκλωβισμένη σε εσωτερική πολιτική αστάθεια θα δυσκολευτεί να αναλάβει τον κεντρικό ρόλο που απαιτείται για την αντιμετώπιση των οικονομικών, δημοσιονομικών και γεωπολιτικών προκλήσεων της ΕΕ. «Οτιδήποτε συμβαίνει στη Γερμανία έχει επιπτώσεις στην Ευρώπη και, παρενθετικά, στην Ελλάδα», επισήμανε στο iEidiseis.gr ο ομότιμος καθηγητής Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο ΕΚΠΑ, Παναγιώτης Ιωακειμίδης. Όπως εξήγησε, ενδεχόμενη αδυναμία συμφωνίας για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα και την Ελλάδα ως προς την είσπραξη ευρωπαϊκών πόρων: «μια κρίση στη Γερμανία και στη Γαλλία, έχει επιπτώσεις που αποδυναμώνουν το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε τέτοιες κρίσεις, η Ε.Ε. δεν μπορεί να χειριστεί τα πολύ μεγάλα προβλήματα, από την οικονομία και τους δύο πολέμους – ειδικά της Ουκρανίας-, έως τον προϋπολογισμό για το δημοσιονομικό πλαίσιο της επόμενης επταετίας», τονίζει ο ίδιος. Οι κοινωνικές ρίζες της εκλογικής έκρηξης Πίσω από την εντυπωσιακή άνοδο του AfD βρίσκονται βαθύτερα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, ιδιαίτερα έντονα στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Η αύξηση του κόστους ζωής, η ανεργία, οι περιφερειακές ανισότητες, η φτώχεια και η αίσθηση εγκατάλειψης από το πολιτικό σύστημα έχουν δημιουργήσει ένα ισχυρό κύμα απογοήτευσης. Σε συνδυασμό με το μεταναστευτικό, τα προβλήματα αυτά στρέφουν σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων προς την ακροδεξιά. «Η ευθύνη των δημοκρατικών πολιτικών δυνάμεων στη Γερμανία και στον ευρωπαϊκό χώρο είναι να κοιτάξουν αυτή την απόγνωση του εκλογικού σώματος και να προσπαθήσουν να δώσουν απαντήσεις», τόνισε ο κ. Ιωακειμίδης. «Θα πρέπει να επιλύσουν τα προβλήματα και όχι να δημιουργούν ψευδαισθήσεις που τα διαιωνίζουν, επειδή τελικά έτσι καταλήγει να ενισχύεται η ακροδεξιά». Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποτυγχάνουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την ακρίβεια και τις δομικές αδυναμίες των οικονομιών τους. Η αδυναμία αυτή τροφοδοτεί την εικόνα μιας πολιτικής ελίτ αποκομμένης από την καθημερινότητα και ενισχύει κόμματα που εμφανίζονται ως αντισυστημική διέξοδος. Ο φόβος ενός ευρωπαϊκού «ντόμινο» Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ αντιμετωπίζεται ως πιθανός προάγγελος νέων ακροδεξιών επιτυχιών. Εκλογικές αναμετρήσεις αναμένονται τους επόμενους μήνες σε κρίσιμες ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες οι εθνικιστικές δυνάμεις εμφανίζονται ήδη ενισχυμένες. ► Σαλτιμπάγκοι και ασήμαντοι πολιτικοί οδηγούν την Ευρώπη στην κόλαση – Ανάλυση Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν προηγείται με μεγάλη διαφορά στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών. Η πιθανότητα ανόδου της στην εξουσία προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία λόγω του μεγέθους της χώρας, του πυρηνικού της οπλοστασίου και του θεμελιώδους ρόλου της στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Στην Ισπανία, το Vox θα μπορούσε να αποκτήσει ρυθμιστικό ρόλο στον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης, ενώ στην Ιταλία η Τζόρτζια Μελόνι διατηρεί ισχυρή πολιτική θέση, παρά την πίεση που δέχεται από δυνάμεις ακόμη δεξιότερα. Στη Βρετανία, η άνοδος της εθνικιστικής Δεξιάς έχει πιέσει σημαντικά το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα, αν και τα οικονομικά σκάνδαλα και οι εσωτερικές διασπάσεις έχουν ανακόψει προσωρινά τη δυναμική της. Η πορεία της ακροδεξιάς, πάντως, δεν είναι νομοτελειακή. Η ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία, έπειτα από 16 χρόνια στην εξουσία, έδειξε ότι ακόμη και οι πιο εδραιωμένες εθνικιστικές κυβερνήσεις μπορούν να τιμωρηθούν από τους ψηφοφόρους για την οικονομία, τη διαφθορά και τις συγκρούσεις τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το αποτέλεσμα στη Γερμανία, ωστόσο, δεν παύει να αποτελεί ιστορική καμπή. Για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα ακροδεξιό κόμμα βρίσκεται τόσο κοντά στην εξουσία σε γερμανικό κρατίδιο. Και με τις μεγάλες ευρωπαϊκές κάλπες να πλησιάζουν, η σκιά της Σαξονίας-Άνχαλτ εκτείνεται ήδη πολύ πέρα από τη Γερμανία.