Απάντηση του Ισραήλ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» μετά τα ερωτήματα για τον πηγαίο κώδικα

Απάντηση στους προβληματισμούς που προκλήθηκαν μετά τις δηλώσεις του Μοσέ Πατέλ για τον πηγαίο κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» έδωσε το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας, διευκρινίζοντας ότι η συμφωνία με την Ελλάδα προβλέπει μεταφορά τεχνογνωσίας, καθώς και από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Οι διευκρινίσεις ήρθαν μετά τα ερωτήματα που δημιουργήθηκαν για το εύρος της πρόσβασης που θα έχει η ελληνική πλευρά στο νέο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου, έπειτα από την τοποθέτηση του Ισραηλινού αξιωματούχου ότι ο πηγαίος κώδικας δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Το θέμα απέκτησε ιδιαίτερο βάρος επειδή ο Μοσέ Πατέλ είναι ένα από τα πρόσωπα που είχαν κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό της νέας αντιπυραυλικής ομπρέλας και στις διαπραγματεύσεις με την ελληνική πλευρά. Ο Ισραηλινός αξιωματούχος ρωτήθηκε ευθέως από την Καθημερινή, αν η Ελλάδα θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα που σχετίζεται με τις δυνατότητες Command & Control της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Η απάντησή του ήταν αρνητική. «Όχι. Επειδή ο πηγαίος κώδικας δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το Ισραήλ θα εξακολουθήσει να παρέχει τεχνική υποστήριξη, συντήρηση και κάθε αναγκαία βοήθεια προς την ελληνική πλευρά. Η τοποθέτηση αυτή δημιούργησε ερωτήματα, καθώς ο Νίκος Δένδιας είχε επανειλημμένα τονίσει πριν από την υπογραφή της συμφωνίας τη σημασία της πρόσβασης στον source code.Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας είχε δηλώσει ήδη από τον Ιούλιο ότι αποτελεί πάγια επιδίωξη οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να μην αποκτούν κρίσιμα συστήματα χωρίς δυνατότητα ουσιαστικής πρόσβασης στον πηγαίο κώδικα, με εξαίρεση μόνο απολύτως ειδικές περιπτώσεις. Για το νέο Command & Control είχε μάλιστα χαρακτηρίσει τον source code «απολύτως κομβικό στοιχείο», εξηγώντας ότι η δυνατότητα παρέμβασης στην αρχιτεκτονική και στην εξέλιξη του συστήματος είναι απαραίτητη για να διατηρεί η χώρα τον αναγκαίο βαθμό αυτονομίας. Στην ίδια κατεύθυνση είχε κινηθεί και λίγο πριν από την υπογραφή της συμφωνίας, συνδέοντας την «Ασπίδα του Αχιλλέα» όχι μόνο με την αγορά νέων συστημάτων, αλλά και με μεταφορά τεχνογνωσίας, παραγωγή στην Ελλάδα και πρόσβαση στις κρίσιμες τεχνολογικές δυνατότητες. Μετά τη δημοσιοποίηση της συνέντευξης Πατέλ ακολούθησε νεότερη ενημέρωση από το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας. Σύμφωνα με αυτήν, στο πλαίσιο της συμφωνίας θα υπάρξει μεταφορά τεχνογνωσίας από το Ισραήλ προς την Ελλάδα, καθώς και από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η συνεργασία θα επεκτείνεται και στις ελληνικές εταιρείες που θα συμμετέχουν στη συμπαραγωγή των οπλικών συστημάτων. Η διευκρίνιση αυτή επιχειρεί να αποσαφηνίσει το εύρος της τεχνολογικής συνεργασίας των δύο χωρών. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη διατύπωση δεν γίνεται ρητή αναφορά σε πλήρη παράδοση του πηγαίου κώδικα, γεγονός που διατηρεί το ενδιαφέρον γύρω από το ακριβές μοντέλο πρόσβασης και ελέγχου που θα έχει η ελληνική πλευρά. Το συγκεκριμένο ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το νέο Command & Control αποτελεί τον πυρήνα της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Πρόκειται για το σύστημα που θα συνδέει τα διαφορετικά επίπεδα αεράμυνας, τα ραντάρ και τα μέσα αναχαίτισης, δημιουργώντας μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα. Η συμφωνία, ύψους 3,035 δισ. ευρώ, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τα συστήματα Spyder, Barak MX και David's Sling, καθώς και νέα ραντάρ που θα αναπτυχθούν σε διαφορετικά σημεία της χώρας. Το Spyder προορίζεται για την κάλυψη χαμηλότερου επιπέδου και νησιωτικών περιοχών, το Barak MX για μεγαλύτερες αποστάσεις, ενώ το David's Sling θα καλύπτει ευρύτερες ζώνες στην ηπειρωτική Ελλάδα και σε τμήματα του νησιωτικού χώρου. Στον σχεδιασμό έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση και στη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Η συμφωνία προβλέπει εγχώρια βιομηχανική συμμετοχή περίπου 25%, με ισραηλινές και ελληνικές εταιρείες να συνεργάζονται για τη συμπαραγωγή εξαρτημάτων και υποσυστημάτων. Παράλληλα, η Ελλάδα θα αποκτήσει ειδικό εργαλείο σχεδιασμού που θα επιτρέπει στις Ένοπλες Δυνάμεις να πραγματοποιούν δικές τους αναλύσεις για την ανάπτυξη ραντάρ και αναχαιτιστικών, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες και το ιδιαίτερο γεωγραφικό ανάγλυφο της χώρας. Έλληνες στρατιωτικοί θα εκπαιδευτούν επίσης στο Ισραήλ, ενώ προβλέπεται δυνατότητα εκπαίδευσης και στην Ελλάδα. Σημαντικό μέρος της συμφωνίας αφορά και τη διαλειτουργικότητα με τα οπλικά συστήματα που ήδη διαθέτει η Ελλάδα από άλλες χώρες του ΝΑΤΟ. Τα Spyder και Barak MX διαθέτουν δυνατότητα Link 16 και μπορούν να συνδεθούν με άλλα μέσα. Για το David's Sling απαιτείται επιπλέον αμερικανική έγκριση όταν πρόκειται να διασυνδεθεί με συγκεκριμένα νατοϊκά συστήματα. Η τελική εικόνα, επομένως, δεν αφορά μόνο την προμήθεια νέων πυραύλων και ραντάρ, αλλά το πώς θα ενσωματωθούν όλα αυτά σε ένα ενιαίο σύστημα και κυρίως πόσο ουσιαστικό έλεγχο θα έχει η ελληνική πλευρά πάνω στη λειτουργία και στη μελλοντική εξέλιξή του. Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο που θα κριθεί στην πράξη, καθώς η συμφωνία περνά από το στάδιο των υπογραφών στην υλοποίηση.