Μαρόκο: Τρία χρόνια μετά, οι σεισμόπληκτοι μετρούν ανισότητες βοήθειας

Ο σεισμός στο Μαρόκο ανέδειξε ένα υπόδειγμα ανολοκλήρωτης ανοικοδόμησης, όπου η πρόοδος συμβαδίζει με έντονες ανισότητες στην πρόσβαση στη βοήθεια. Τρία χρόνια μετά, χιλιάδες νοικοκυριά παραμένουν σε πρόχειρα καταλύματα, αποκαλύπτοντας τα όρια του κρατικού μηχανισμού σε ορεινές και θεσμικά αδύναμες περιοχές. Ο σεισμός στο Μαρόκο τον Σεπτέμβριο του 2023 άφησε πίσω του σχεδόν 3.000 νεκρούς, δεκάδες χιλιάδες κατεστραμμένες κατοικίες και μια μακρά σκιά κοινωνικών ανισοτήτων στην ανοικοδόμηση. Τρία χρόνια μετά, η εικόνα είναι διπλή: χωριά που έχουν σχεδόν ξαναχτιστεί και δίπλα τους κοινότητες όπου οι κάτοικοι ζουν ακόμη σε σκηνές ή δίπλα σε ερείπια, παγιδευμένοι σε γραφειοκρατικά κενά. Πώς κατανέμεται η βοήθεια μετά τον σεισμό στο Μαρόκο; Η κυβέρνηση έχει διοχετεύσει πάνω από 7,2 δισ. ντιρχάμ σε επιδοτήσεις ανακατασκευής και έκτακτη ενίσχυση, με δεκάδες χιλιάδες κατοικίες να έχουν ήδη ανεγερθεί ή επισκευαστεί. Ωστόσο, η εφαρμογή στη βάση σκοντάφτει σε παλιές παθογένειες: ελλιπή μητρώα κατοικίας, αδύναμη τοπική διοίκηση και ένα σύστημα επιλεξιμότητας που αφήνει εκτός όσους εργάζονται εποχικά ή έχουν μετακινηθεί εσωτερικά. Σε χωριά όπως το Ιγχερμάν, η ανοικοδόμηση έχει προχωρήσει ταχύτερα, με περίπου 90% των σπιτιών να έχουν ξαναχτιστεί και την κρατική ενίσχυση να λειτουργεί ως μοχλός για ιδιωτική συμπληρωματική δαπάνη. Στον αντίποδα, σε περιοχές όπως το Αζγκούρ, δεκάδες οικογένειες παραμένουν χωρίς πρόσβαση σε επιδοτήσεις, ενώ ακόμη και όσοι μετέφεραν τα σπίτια τους σε ασφαλέστερα σημεία αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις σε συνδέσεις με νερό και ηλεκτρισμό. Ποιο θεσμικό κενό αποκαλύπτει ο σεισμός στο Μαρόκο; Η ίδρυση ειδικού φορέα για την ανάπτυξη του Άτλαντα επιτάχυνε την κεντρική διαχείριση πόρων, αλλά δεν μπόρεσε να καλύψει την έλλειψη τεχνικής ικανότητας σε επίπεδο περιφέρειας. Η δυσκολία πρόσβασης σε ορεινές περιοχές, η μεταφορά υλικών και η ανάγκη μετεγκατάστασης οικισμών λόγω κατολισθήσεων επιβράδυναν αναπόφευκτα τα έργα, όμως δεν εξηγούν τις επιλεκτικές αποκλείσεις δικαιούχων. Το κρίσιμο θεσμικό ζήτημα αφορά την αναντιστοιχία ανάμεσα στην πραγματική κατοικία και τα επίσημα έγγραφα, με πολλούς εργαζόμενους εσωτερικού μεταναστευτικού προφίλ να εμφανίζονται ως κάτοικοι άλλων πόλεων και να χάνουν τη στήριξη. Οι οργανωμένες επιτροπές σεισμοπλήκτων ζητούν ανεξάρτητο έλεγχο και διαφάνεια στα κριτήρια, καταγγέλλοντας ότι οι άνθρωποι αντιμετωπίζονται ως στατιστικά μεγέθη και όχι ως φορείς δικαιωμάτων. Τι σημαίνει για την Ελλάδα Για την Ελλάδα, η εμπειρία από τον σεισμό στο Μαρόκο λειτουργεί ως προειδοποίηση για το πώς οι φυσικές καταστροφές μπορούν να ενισχύσουν υφιστάμενες ανισότητες σε ορεινές και αγροτικές περιοχές, όταν η στόχευση της βοήθειας βασίζεται αποκλειστικά σε τυπικά μητρώα. Η συζήτηση για την κλιματική προσαρμογή, την ασφάλιση φυσικών καταστροφών και τα μητρώα κατοικίας αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα, ειδικά σε νησιωτικές και σεισμογενείς ζώνες που εξαρτώνται από τον τουρισμό και την αγροτική παραγωγή. Σχόλιο : Το ελληνικό πλαίσιο πολιτικής προστασίας και αποζημιώσεων χρειάζεται να ενσωματώσει εγκαίρως τα διδάγματα από το Μαρόκο: ψηφιακή χαρτογράφηση πραγματικής κατοικίας, διασταύρωση στοιχείων με φορολογικά και ασφαλιστικά δεδομένα και εκ των προτέρων σχεδιασμό για ταχεία αποκατάσταση βασικών υποδομών σε δυσπρόσιτες περιοχές. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου κλιματικού κινδύνου, η αξιοπιστία του κράτους στην αποκατάσταση μετά από καταστροφές μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα κοινωνικής συνοχής και επενδυτικής εμπιστοσύνης. #Μαρόκο #σεισμός #φυσικέςκαταστροφές #ανοικοδόμηση #κοινωνικέςανισότητες