ว่ากันด้วย AiPASS มีเครื่องยนต์ชั้นดี แต่ยังไม่มีรถให้ขับ

ก่อนจะเล่าผลการทดสอบ ผมอยากทำความเข้าใจคำว่า Pro กันก่อน ในวงการ AI ไม่มีคำว่าโมเดล Pro เราใช้คำว่า Frontier Model และถ้าเป็นตัวเก่งสุดของแต่ละค่ายก็เรียก Top Frontier Model อย่าง Claude Opus 5, GPT-5.6 Sol หรือ Kimi K3 คำว่า Pro หรือ Premium เป็นชื่อแพ็กเกจของแอปที่เราจ่ายรายเดือน เช่น Gemini Pro, Claude Pro หรือ ChatGPT Plus ซึ่งเฉลี่ยตกเดือนละราว 600 บาท และประเด็นสำคัญคือคนที่ยอมจ่ายเงินค่าบริการ ส่วนใหญ่ไม่ได้จ่ายเพื่อให้ได้คุยกับโมเดลเก่งๆ มากขึ้น แต่จ่ายเพื่อ features ที่ทำให้เอา AI ไปทำงานได้จริง เช่น การวิเคราะห์ไฟล์ขนาดใหญ่ ส่งผลลัพธ์เป็นไฟล์เอกสาร การสรุปวิดีโอ หรือการสร้างไฟล์นำเสนอ ส่วนการแชทถามตอบ สร้างภาพ หรือสร้างวิดีโอสั้นๆ นั้น เวอร์ชันฟรีทำได้อยู่แล้ว ผลการทดสอบของผมออกมาชัดเจน AiPASS จำกัดการอัปโหลดไฟล์ไว้ไม่เกิน 30 MB ขณะที่เวอร์ชันฟรีของค่ายใหญ่รับไฟล์เกิน 100 MB ได้สบาย และแม้แต่การสั่งให้สร้างเอกสารออกมาเป็น Word, Excel หรือ PowerPoint ก็ทำไม่ได้ การถอดสคริปต์จากวิดีโอ YouTube ทำไม่ได้ ไม่มี connector ให้เชื่อมต่อกับ Gmail หรือปฏิทินเพื่อดูนัดหมาย และการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ก็ยังไปไม่ถึง งานเหล่านี้คือสิ่งที่ผมใช้กับเวอร์ชันฟรีเป็นประจำทุกวัน ผมโพสต์ผลนี้ลงเฟซบุ๊กตั้งแต่วันแรก และเห็นคนจำนวนมากสะท้อนเสียงเดียวกัน ทั้งเรื่องคำตอบที่ด้อยกว่าโปรแกรมฟรี ภาพที่ออกมาเพี้ยน วิดีโอที่ได้ไม่กี่วินาที ไปจนถึงบางคนที่เลือกใช้ Claude Opus 5 หรือ GPT-5.6 แล้วพบว่าสั่งงานไม่กี่ Prompt โควตาก็หมด หลายคนถามผมว่าทำไมถึงเป็นแบบนี้ คำตอบตรงๆ คือผมไม่แปลกใจ การทำโปรแกรม AI Gateway อย่าง AiPASS ไม่ใช่แค่การเอาโมเดลชั้นนำหลายค่ายมาวางเรียงกันในเมนู องค์ประกอบของแอป AI ที่ดีมีมากกว่านั้น ต้องมี context window ใหญ่พอจะรับข้อมูลมาประมวลผล ต้องมีสิ่งที่วงการเรียกว่า Harness คือชั้นของโปรแกรมที่ควบคุม การเรียกใช้โมเดล ตั้งแต่การออกแบบคำสั่งของระบบ (system prompt) ไปจนถึงการต่อเครื่องมือต่างๆ เข้ากับโมเดล ซึ่งตรงนี้ค่ายใหญ่มีประสบการณ์มากกว่ามาก นี่คือเหตุผลที่แม้จะเรียกโมเดลตัวเดียวกันอย่าง GPT-5.6 หรือ Gemini 3.1 Pro คำตอบจาก AiPASS ก็ยังสู้แอปต้นทางไม่ได้ และแม้จะสร้างภาพด้วยโมเดลเดียวกัน ผลลัพธ์ก็ต่างกัน เรื่องต้นทุนก็เป็นอีกข้อจำกัดที่หลีกไม่พ้น การเรียกใช้โมเดลชั้นนำมีราคาแพง AiPASS จึงต้องกำหนดให้โมเดลแชทแบบไม่จำกัดเป็น Gemini 3.1 Flash Lite ซึ่งจัดว่าเก่าแล้วแต่ราคาเรียกใช้ถูกกว่า ขณะที่แอป Gemini เวอร์ชันฟรีที่แชทได้แทบไม่จำกัดเหมือนกันขยับไปใช้ Gemini 3.5 Flash Lite แล้ว ส่วนโปรแกรม AiPASS ก็ควบคุมค่าใช้จ่ายการเรียกโมเดลชั้นนำด้วยเครดิตวันละหนึ่งหมื่น ซึ่งหน้าเว็บบอกว่าพิมพ์ได้ราว 20 ถึง 50 ครั้งต่อวัน แต่พอใช้จริง ใครถามยาวหรือได้คำตอบยาวก็จะใช้ได้น้อยลง และยิ่งเรียกโมเดลแพงก็ยิ่งหมดเครดิตเร็วขึ้น