Η «μαύρη τρύπα» του Μαξίμου

Χρόνια τώρα η Ελλάδα ζει με το όνειρο «ενός ηγέτη που θα αναλάβει την τύχη της χώρας», δίχως να αναλογιζόμαστε πόσο αντιδημοκρατικός και τελικώς ανόητος είναι αυτός ο συλλογισμός. Δεν υπάρχει άνθρωπος σε αυτόν τον κόσμο που μπορεί «να αναλάβει την τύχη» ουδεμίας χώρας. Στην περίπτωσή μας, ούτε ο Θεός ο ίδιος μπορεί να φέρει εις πέρας τη σύνθετη διαδικασία της διακυβέρνησης, εκτός κι αν είναι δικτάτωρ και οδηγήσει τη χώρα σε καταστροφή. Βεβαίως υπήρξαν καλύτεροι και χειρότεροι πρωθυπουργοί. Αλλοι άφησαν θετικό αποτύπωμα στην Ιστορία και άλλοι αρνητικό. Κάποια στιγμή όμως πρέπει να αλλάξει το πλαίσιο της συζήτησης. Αντί να αναζητούμε τον Ηγέτη, για να ζούμε εμείς καλά κι αυτός καλύτερα, πρέπει να ενεργοποιήσουμε εκείνους τους θεσμούς που θα κάνουν τους καλούς πρωθυπουργούς καλύτερους και τους κακούς λιγότερο καταστροφικούς. Αυτοί οι θεσμοί είναι παρκαρισμένοι στο Σύνταγμά μας. Προβλέπουν διαχωρισμό των εξουσιών, ενεργό ρόλο των άμεσων εκπροσώπων μας, δηλαδή των βουλευτών, αντί να είναι χειροκροτητές του αρχηγού τους, ανεξαρτησία (ακόμη και της ανώτατης βαθμίδας) της Δικαιοσύνης. Φτιάξαμε ακόμη και Ανεξάρτητες Αρχές στα πρότυπα των προηγμένων δυτικών δημοκρατιών. Εχουμε λοιπόν τους θεσμούς, αλλά μόνο για να τους καμαρώνουμε, ή να τους ελεεινολογούμε επειδή μερικές φορές είναι εμπόδιο σε ό,τι θέλει να κάνει ο «Εκλεκτός». Ετσι, η βουλιμία των πολιτικών για εξουσία συνάντησε τους πόθους του λαού για κάποιον «πατερούλη», με αποτέλεσμα την απονεύρωση ολόκληρης της πολιτικής διαδικασίας. Δεν αναφερόμαστε μόνο στη Βουλή, που δεν βουλεύεται ό,τι ψηφίζει. Ούτε στη Δικαιοσύνη, που δεν… βρίσκει στοιχεία για να ελέγξει το μεγαλύτερο σκάνδαλο της ύστερης Μεταπολίτευσης. Θα αναφερθούμε σε δύο άλλες διαδικασίες του κοινού μας βίου, οι οποίες στο πρωθυπουργοκεντρικό σύστημα σκέψης μας δεν θεωρούνται καν πολιτικές διαδικασίες. Αναφερόμαστε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στην Κοινωνία των Πολιτών. Το απόλυτο πρωθυπουργοκεντρικό σύστημα δεν αφήνει τη χώρα να προχωρήσει πέρα από τις δυνατότητες ενός ανθρώπου. Δύο παραδείγματα. Ο κ. Χάρης Δούκας ευτύχησε να γίνει δήμαρχος Αθηναίων τον Νοέμβριο του 2022. Εννέα μήνες μετά, τον Αύγουστο του 2023, έβαλε πλώρη για την πρωθυπουργία, διά της υποψηφιότητάς του στις εσωκομματικές εκλογές του ΠΑΣΟΚ. Η κ. Μαρία Καρυστιανού υπήρξε το πρόσωπο της μεγαλύτερης κινητοποίησης των πολιτών. Ενα εκατομμύριο άνθρωποι μαζεύτηκαν στις πλατείες τον Φεβρουάριο του 2025, ζητώντας λογοδοσία από τους υπευθύνους για την τραγωδία των Τεμπών. Πριν κλείσει χρόνος, και αυτή έβαλε πλώρη για την πρωθυπουργία. Ισως να «είναι γλυκό το πιοτό της κεντρικής εξουσίας», αλλά δεν θα κάνουμε δίκες προθέσεων. Μπορεί να κινούνται από φιλοδοξία. Ισως να κατάλαβαν ότι χωρίς τον έλεγχο της κεντρικής εξουσίας, ούτε τα αυτονόητα δεν μπορούν να γίνουν, είτε αυτά αφορούν τους δρόμους της Αθήνας, είτε την απονομή δικαιοσύνης, είτε την ασφάλεια των μεταφορών. Το θέμα είναι ότι είτε στη μία περίπτωση είτε στην άλλη, η βαρύτητα της εκτελεστικής εξουσίας στρεβλώνει τον «πολιτικό μας χωροχρόνο». Στη γενική θεωρία της σχετικότητας, η βαρύτητα δεν είναι μια ελκτική δύναμη εξ αποστάσεως, αλλά το αποτέλεσμα της γεωμετρικής καμπύλωσης του χωροχρόνου. Οσο μεγαλύτερη είναι η μάζα ενός σώματος, τόσο εντονότερη η καμπύλωση, τόσο ισχυρότερη η (ας πούμε) «έλξη» στα άλλα υλικά σώματα. Απότοκος αυτής της θεωρίας είναι η «μαύρη τρύπα». Είναι το σημείο του χωροχρόνου το οποίο έχει τόσο πολλή μάζα ώστε οι (ας πούμε) βαρυτικές δυνάμεις γίνονται τόσο ισχυρές που ακόμη και το φως δεν μπορεί να δραπετεύσει. Το Μέγαρο Μαξίμου είναι η μαύρη τρύπα του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Το απόλυτο πρωθυπουργοκεντρικό σύστημα στρεβλώνει τη δημοκρατική διαδικασία. Δεν αφήνει τη χώρα να προχωρήσει πέρα από τις δυνατότητες ενός ανθρώπου. Την αφήνει έκθετη στο αποκαλούμενο «πολιτικό ένστικτό» του, που δεν συνιστά ασφαλή διαδικασία. Ας σκεφτούμε μόνο τι θα γινόταν αν τον Ιούλιο του 2015 το «ένστικτο» του κ. Αλέξη Τσίπρα ήταν διαφορετικό.