Χάος μη αναστρέψιμο, ικανό για όλα

Δύο σημαντικά κείμενα μεγάλων διανοητών που εκδόθηκαν ταυτόχρονα, το 1992-93, προκάλεσαν έντονες διεθνείς συζητήσεις στα τέλη του προηγούμενου αιώνα: «Το τέλος της Ιστορίας και ο τελευταίος άνθρωπος» του Φουκουγιάμα και «Τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις» του Εκο. Εμοιαζε αυτονόητο ότι είχαν καταστεί αμέσως έργα αναφοράς, σε έναν κόσμο που, όμως, τελικά, δεν τους έκανε τη χάρη: εξελίχθηκε έτσι που, ούτε μία γενιά αργότερα, δεν έχει περίπου σε τίποτα να κάνει με το τότε. Σήμερα, δυστυχώς, οι πάλαι ποτέ οραματικοί αυτοί τίτλοι καθώς και η ουσία των έργων αυτών μοιάζουν πια μάλλον σαν τα πιο σύντομα και πικρά μαζί ανέκδοτα. Ο κόσμος που ο Αύγουστος ήταν η περίοδος ενός άτυπου, αρκετά εκτεταμένου διεθνώς, μορατόριουμ αποτοξίνωσης των ανθρώπων από τα φορτία των άλλων έντεκα μηνών, όπως αντίστοιχα και των κρατών και των αντοχών τους, πέρασε οριστικά στο παρελθόν. Το ίδιο και με το «Τέλος της Ιστορίας», που, πλέον, είναι θέμα χρόνου όχι το αν, αλλά το πότε και το πώς θα εκραγεί από ένα μείγμα υλικών που παρασκευάζουν το όλο και πιο ισχυρό ενδεχόμενο μιας πρωτοφανούς αλυσιδωτής αντίδρασης που ουδείς ελέγχει. Στο βάθος όλων, βρίσκονται ένα παγκόσμιο χρέος σε μεγέθη και πολυπλοκότητα που ό,τι άλλο υπήρξε στο παρελθόν ήταν δίπλα του περίπου ασήμαντο – κι όμως, από ένα επίπεδο και πέρα, ουδέποτε λύθηκε ειρηνικά. Ακολουθούν τα δραματικά ανισομερή ισοζύγια συναλλαγών με τις δημοσιονομικές μα και τις σκληρές κοινωνικές επιπτώσεις τους για τον πάλαι ποτέ «δυτικό» κόσμο, που σήμερα πια δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Και πάνω σε αυτές, ο επιταχυντής: το μεταναστευτικό, ιδίως φυσικά στην Ευρώπη, που οδηγεί ορμητικά την πιο γνήσια και άγρια Ακροδεξιά στην εξουσία με τρόπο που δείχνει να αφήνει πίσω του τον Μεσοπόλεμο: είναι ζήτημα μηνών οι μεγάλες χώρες της εντελώς παράλυτης Ευρώπης να βρίσκονται πιθανότατα στα χέρια του φασισμού και, κυρίως, του νεοναζισμού, σε μία Γερμανία που οδηγείται στον γνωστό δρόμο χωρίς, πια, τίποτα να είναι σε θέση να τη σταματήσει. Η προσπάθεια διάσωσης της οικονομίας της με στροφή στην πολεμική βιομηχανία, η επί θύραις δημιουργία ενός τεράστιας ισχύος πυρός στρατεύματος, η εμμονή στη ρωσική απειλή ως ευκαιρία για όλα αυτά, δηλαδή για την οικοδόμηση μιας πλήρους νέας γερμανικής μεγάλης δύναμης, προχωρούν ταχύτατα. Και σύντομα θα δοθούν ως «προίκα» στην Ακροδεξιά… Οταν αυτή βρεθεί στην εξουσία στο Βερολίνο, εκτός από όλα τα προφανή που θα συμβούν, θα γίνει κάτι ακόμα: η ΕΕ θα καταρρεύσει πλέον από μέσα. Με κυβέρνηση η οποία θα περιλαμβάνει – ή και ίσως να απαρτίζεται πλήρως – από νεοναζί, η επόμενη ημέρα για την Ευρώπη θα είναι μαύρη: θα πρέπει τότε είτε να ανεχθεί βουβή την πιο γνήσια και επιθετική εκδοχή της νέας γερμανικής ηγεμονίας, είτε να ζήσει τη διάλυση μέσα από την αποχώρηση της Γερμανίας, που είναι άλλωστε ο κύριος καταστατικός στόχος της AfD. Πρόκειται για σχήμα από κάθε άποψη όχι απλώς μη λειτουργικό, αλλά κυριολεκτικά αβίωτο είτε στη μία είτε στην άλλη εκδοχή του. Αλλωστε, όλο αυτό έχει ξεκινήσει ήδη: εδώ και καιρό, το Βερολίνο έχει καταστεί πιο άφωνο από ποτέ περί των υπαρξιακής κλίμακας αυτών ζητημάτων: ο συστηματικός παρατηρητής το βλέπει καθαρά: για πρώτη φορά, η Γερμανία ασχολείται – και εντατικά – με τον εαυτό της, ακριβέστερα, με τα όπλα και τον στρατό της. Α, και, με το πώς θα φύγουν οι Αμερικανοί… Για την Ευρώπη, ένα μόνο έχει πια στον σχεδιασμό της: πώς θα αρπάξει πόρους, κυριαρχία και δυνάμεις. Και, όλα αυτά, χωρίς καν τα πραγματικά μεγάλα: ΗΠΑ – Ρωσία, ουκρανικός πόλεμος, Μέση Ανατολή. Σίγουρα, λείπουν αρκετά για την πλήρη εικόνα. Ακόμα πιο σίγουρα όμως, δεν έχει σημασία: τα παραπάνω υπερεπαρκούν για ένα μαύρο τέλος.